Γιώργος Φιντικάκης
Κατάσταση με διάρκεια και βάθος φαίνεται ότι θα έχει η ενεργειακή κρίση που δείχνει πλέον ότι δεν αποτελεί μια προσωρινή διαταραχή, και ακόμη και στην περίπτωση που οι γεωπολιτικές εντάσεις εκτονωθούν άμεσα, οι συνέπειες θα μας συντροφεύουν για καιρό.
Τόσο γιατί οι πρώτες σοβαρές ελλείψεις καυσίμων θα αρχίσουν να φαίνονται στην ευρωπαϊκή οικονομία από τον Απρίλιο, όπως προειδοποίησε προ ημερών ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ, όσο και γιατί οι επιπτώσεις αυτές θα μετακυλιστούν στις οικονομίες μέσω αύξησης του πληθωρισμού και επιβράδυνσης της ανάπτυξης.
Τρεις παράγοντες του χώρου, άλλοι περισσότερο αισιόδοξοι και άλλοι λιγότερο, έδωσαν χθες το δικό τους τόνο ανησυχίας κατά το 7ο «Power & Gas Forum».
* Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, είπε ότι «οι επιπτώσεις της κρίσης, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι υπάρχει αποκλιμάκωση σήμερα ή αύριο, θα μας ακολουθήσουν για αρκετό καιρό».
* Η νέα επικεφαλής του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα, περιέγραψε ένα σύστημα που αντέχει προς το παρόν, αλλά βρίσκεται σε υψηλή επαγρύπνηση και λειτουργεί με το βλέμμα διαρκώς στραμμένο σε ένα ενδεχόμενο παρατεταμένο σοκ.
* Και ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, Μάνος Μανουσάκης, έθεσε το ζήτημα με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια: «Η Μέση Ανατολή θα παραμείνει ένα ενεργειακό σύστημα υπό διαταραχή, άρα είναι αναπόφευκτο να επηρεαστεί η παγκόσμια αγορά. Η εξέλιξη με τα πλήγματα του Ιράν σε ενεργειακές υποδομές του Κουβέιτ ελπίζαμε να μη συμβεί. Αυτό σημαίνει ότι η παγκόσμια αγορά είναι πλέον πιο ευάλωτη σε διαταραχές φυσικού αερίου και πετρελαίου το επόμενο διάστημα», ανέφερε.
Στη πραγματικότητα τα σενάρια για το φυσικό αέριο είναι τρία, το κάθε ένα είναι χειρότερο από το άλλο και δείχνουν ότι η ευρωπαϊκή αγορά δεν έχει μέχρι στιγμής βιώσει ουσιαστικές διαταραχές στον εφοδιασμό, γεγονός που κράτησε τις τιμές σε σχετικά ήπια επίπεδα τον Μάρτιο.
Το κακό σενάριο
Το πρώτο, το «κακό» σενάριο, αφορά τη παρούσα κατάσταση. Ακόμη και αν ο πόλεμος λήξει αύριο, το «κενό» στην προσφορά φυσικού αερίου πλησιάζει, καθώς μειώνονται τα διαθέσιμα αποθέματα και περιορίζονται οι εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας.
Η σταδιακή εξάντληση των αποθεμάτων και η απώλεια ποσοτήτων από το Κατάρ (η Qatar Energy έχει δηλώσει ότι θα χρειαστεί 3-5 χρόνια για να επουλώσει τις ζημιές) θα «ισορροπήσει» μερικώς από φορτία μέσω ΗΠΑ. Μόνο μερικώς όμως, καθώς δεν έχουν τέτοια υπερπαραγωγή ώστε να μπορούν να καλύψουν όλο το χαμένο capacity του Κόλπου. Απλώς η κίνηση θα καταφέρει να περιορίσει τις ανατιμήσεις, δεν πρόκειται να επαναφέρει τις τιμές εκεί όπου βρίσκονταν πριν την ανάφλεξη, δηλαδή στα 30-32 €/ Μεγαβατώρα.
Στο σενάριο, που θεωρείται το καλύτερο απ’ όσα βρίσκονται στο τραπέζι, οι τιμές θα διατηρηθούν άγνωστο για πόσους μήνες πέριξ των σημερινών επιπέδων, στα 50-55 €/ MWh. Δηλαδή αυξημένες κατά 55-60% απ’ ότι πριν το ξέσπασμα του πολέμου.
Το χειρότερο σενάριο
Το επομένο σενάριο συνοψίζεται στη φράση «ακόμη δεν έχουμε δει πραγματικό ράλι τιμών στο φυσικό αέριο». Συνοψίζεται στο σκεπτικό ότι ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ θα συνεχιστεί, το ίδιο και η άνοδος των spot τιμών, με την ευρωπαϊκή αγορά να εισέρχεται σε περίοδο ανοδικών κινδύνων από το καλοκαίρι και μετά.
Κατά την περίοδο Ιουνίου - Αυγούστου, όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος τα κράτη -μέλη της ΕΕ θα βγουν στις αγορές για να αναπληρώσουν τα χαμηλά αποθέματα φυσικού αερίου των ευρωπαικών αποθηκών ενόψει του χειμώνα. Σήμερα αυτά βρίσκονται κατά μέσον όρο στο 28%, σε Γερμανία και Γαλλία είναι στο 22% και στην Ολλανδία τα ποσοστά είναι μονοψήφια.
Αλλά επειδή οι ζημιές στις υποδομές του Περσικού θα πάρουν καιρό για να αποκατασταθούν, οι διαθέσιμες ποσότητες υγροποιημένου αερίου θα είναι λιγότερες απ’ ότι πέρυσι.
Το πρόβλημα θα είναι πιο έντονο για την Ασία, που βρίσκεται στη πρώτη γραμμή του σοκ, καθώς προμηθεύεται LNG κατά κύριο λόγο από τις χώρες του Κόλπου και πολλές χώρες βιώνουν κατάσταση «δελτίου καυσίμων».
Αυτό με τη σειρά του σημαίνει ότι ο διαγκωνισμός θα οξυνθεί μεταξύ Ευρώπης - Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία spot - ένα είδος «πλειοδοσίας» για όποιον προσφέρει τα περισσότερα - γεγονός που προφανώς θα ανεβάσει τις τιμές. Το ειδαμε να συμβαίνει αλλά σε ένα μικρό βαθμό κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου.
Το πρόβλημα περιέγραψε όσο πιο γλαφυρά μπορούσε σε προ ημερών της έκθεση η Morgan Stanley: «Η Ευρώπη δεν έχει ακομη αισθανθεί αναταράξεις στον εφοδιασμό της, εικόνα που αναμένεται να αλλάξει άμεσα, καθώς τα τελευταία φορτία LNG από το Κατάρ που βρίσκονται καθ’ οδόν θα έχουν παραδοθεί έως τις 13 Απριλίου», αναφέρει η αμερικανική τράπεζα.
Κατά την έκθεση η Ευρώπη θα έχει χάσει, τουλάχιστον έως τα μέσα Ιουνίου περίπου το 9% των συνολικών της εισαγωγών LNG, εξέλιξη που θα οδηγήσει σε αισθητή σύσφιξη της αγοράς και αύξηση τιμών από τα σημερινά 50 €/ MWh.
Η τράπεζα «βλέπει» το β’ τρίμηνο του έτους τιμές στα 79,8 €/MWh, το γ’ τρίμηνο, δηλαδή το καλοκαίρι, 90,2 €/MW και το δ’ τρίμηνο 88,7 €/MWh. Σημειωτέον ότι πρόσφατα ο επικεφαλής της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου είχε εκφράσει φόβους για αέριο στα 85 ευρώ το προσεχή χειμώνα.
Το εφιαλτικό σενάριο
Το εφιαλτικό σενάριο στηρίζεται στη παραδοχή ότι αν χτυπηθούν εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής στο Ιράν, τότε εκείνο θα απαντήσει με επιθέσεις στον αγωγό bypass της Σαουδικής Αραβίας, που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ μεταφέροντας πετρέλαιο 7 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως ή το ένα τρίτο της παραγωγής της χώρας. Στόλοι δεξαμενόπλοιων έχουν ανακατευθυνθεί εδώ και εβδομάδες στο λιμάνι του Yanbu παραλαμβάνοντας καθημερινά πετρέλαιο, σημαντική σανίδα σωτηρίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό.
Το ιρανικό χτύπημα στις εγκαταστάσεις του Κουβέιτ, εκλαμβάνεται ως προάγγελος για τα παραπάνω και ένα μήνυμα στις απειλές Τραμπ ότι θα στοχεύσει ιρανικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και γέφυρες.
Σε μια τέτοια περίπτωση, οι τιμές του μαύρου χρυσού που είναι πάνω απο τα 110 δολάρια (WTI) ή φλερτάρουν με αυτά τα επίπεδα (μπρεντ), παρά το σχέδιο εκεχειρίας που βρίσκεται στο τραπέζι, θα εκτοξευθούν, συμπαρασύροντας μετά από λίγο διάστημα και αυτές του φυσικού αερίου.
Πηγή: https://energypress.gr/