του Χάρη Φλουδόπουλου 

Η κλιμάκωση της σύρραξης στο Ιράν και ο κίνδυνος διαταραχών στον Περσικό Κόλπο επαναφέρουν στο προσκήνιο το πιο "ευαίσθητο" σημείο του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη: τα Στενά του Ορμούζ. Για την Ελλάδα, ωστόσο, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο γεωπολιτικό αλλά απολύτως πρακτικό: θα υπάρξει πρόβλημα στον εφοδιασμό και πώς θα επηρεαστούν τιμές και ισορροπίες στην αγορά καυσίμων και ηλεκτρισμού;

Οι αναλύσεις που εκπονούν αυτή την περίοδο οι ενεργειακοί όμιλοι της χώρας – από τα διυλιστήρια έως τις εταιρείες ηλεκτροπαραγωγής – συγκλίνουν σε ένα πρώτο συμπέρασμα: άμεσο πρόβλημα επάρκειας δεν διαφαίνεται, αλλά το ρίσκο μεταφέρεται στις τιμές, κυρίως μέσω του φυσικού αερίου.

Διυλιστήρια: Αποθέματα άνω του τριμήνου και εναλλακτικές πηγές
Στο μέτωπο του αργού, τα ελληνικά διυλιστήρια εμφανίζονται επαρκώς "θωρακισμένα". Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς:

- Υπάρχουν ικανοποιητικά εμπορικά αποθέματα, πέραν των στρατηγικών.

- Τα στρατηγικά αποθέματα καλύπτουν τουλάχιστον 90 ημέρες (τρεις μήνες).

- Δεν υπήρχε προγραμματισμένο φορτίο από τον Κόλπο την τρέχουσα περίοδο.

Η τροφοδοσία βασίζεται σε ένα διαφοροποιημένο "καλάθι" προμηθευτών:
Καζακστάν, Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Αίγυπτος, Λιβύη, Νορβηγία, καθώς και μικρές ποσότητες αμερικανικού αργού.

Η διαφοροποίηση αυτή μειώνει δραστικά τον κίνδυνο άμεσης έλλειψης. Το κρίσιμο ορόσημο, ωστόσο, τοποθετείται χρονικά μετά το τρίμηνο: εάν η κρίση παραταθεί και υπάρξουν εκτεταμένες διακοπές ροών ή ναυτιλιακοί περιορισμοί στην περιοχή, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι τόσο η διαθεσιμότητα όσο το κόστος αντικατάστασης των ποσοτήτων.

Ήδη οι αγορές ενσωματώνουν γεωπολιτικό premium, κάτι που σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς φυσική διακοπή εφοδιασμού, οι τιμές ενδέχεται να κινηθούν υψηλότερα, επηρεάζοντας σταδιακά και τις τιμές λιανικής καυσίμων.

Φυσικό αέριο: Επάρκεια μεν, αλλά σε υψηλότερη τιμή
Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στον ηλεκτρισμό, όπου το φυσικό αέριο παραμένει καύσιμο βάσης για το σύστημα.

Η Ελλάδα έχει ενισχύσει σημαντικά τη διαφοροποίηση των πηγών της τα τελευταία χρόνια, με αυξημένες εισαγωγές LNG – κυρίως αμερικανικής προέλευσης – μέσω της Ρεβυθούσα, αλλά και με νέες υποδομές όπως το FSRU Αλεξανδρούπολης.

Οι εταιρείες προμήθειας και ηλεκτροπαραγωγής επεξεργάζονται σενάρια που περιλαμβάνουν:

Συνέχιση ροών LNG από ΗΠΑ σε αυξημένες τιμές.
Ενίσχυση προμηθειών από αγωγούς (Αζερμπαϊτζάν).
Διαχείριση φορτίων με χρονική μετατόπιση, ανάλογα με την πορεία των διεθνών τιμών.

Το βασικό συμπέρασμα: η ασφάλεια εφοδιασμού δεν τίθεται υπό άμεση αμφισβήτηση, καθώς οι πηγές είναι πλέον πολλαπλές. Όμως το κόστος του αερίου ήδη κινείται ανοδικά.

Από το αέριο στη χονδρική ρεύματος
Στην ελληνική αγορά, η τιμή του φυσικού αερίου μεταφέρεται σχεδόν αυτόματα στη χονδρική ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς οι μονάδες αερίου συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή συστήματος.

Άρα το ακριβότερο αέριο μεταφράζεται σε υψηλότερη χονδρική ρεύματος. Στον αντίποδα περισσότερες ΑΠΕ σημαίνουν λιγότερη χρήση μονάδων αερίου και άρα μείωση του κόστους.

Σε αυτή τη συγκυρία, οι καιρικές συνθήκες αποκτούν σχεδόν "στρατηγική" σημασία. Ένα διάστημα με αυξημένη παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά μπορεί να περιορίσει τη λειτουργία μονάδων φυσικού αερίου, συγκρατώντας τη χονδρική.

Αντίθετα, μια περίοδος χαμηλής παραγωγής ΑΠΕ θα ενισχύσει την εξάρτηση από το αέριο, με αποτέλεσμα υψηλότερες τιμές στην αγορά επόμενης ημέρας και πιθανές πιέσεις στα τιμολόγια λιανικής.

Τα σενάρια που εξετάζονται
Οι ενεργειακοί όμιλοι στην Ελλάδα δουλεύουν με τρία βασικά σενάρια:

1. Σύντομη κρίση – περιορισμένο αποτύπωμα

Η ένταση αποκλιμακώνεται, δεν επηρεάζονται οι ροές στον Κόλπο και οι τιμές σταθεροποιούνται. Σε αυτή την περίπτωση, η επίπτωση θα είναι κυρίως βραχυπρόθεσμη, με μικρή μετακύλιση στις λιανικές τιμές.

2. Παρατεταμένη ένταση – υψηλές τιμές χωρίς φυσικές ελλείψεις

Οι ροές συνεχίζονται αλλά με αυξημένο ασφάλιστρο κινδύνου. Το Brent και το LNG διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, οδηγώντας σε ακριβότερα καύσιμα και ρεύμα, χωρίς όμως πρόβλημα επάρκειας.

3. Διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ

Το ακραίο σενάριο. Σε περίπτωση παρατεταμένου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά θα βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρή διαταραχή προσφοράς. Για την Ελλάδα, τα αποθέματα καλύπτουν το πρώτο τρίμηνο, αλλά πέραν αυτού θα απαιτηθεί ακριβή ανακατεύθυνση φορτίων από εναλλακτικές αγορές.

Το κρίσιμο τρίμηνο
Η κοινή παραδοχή των στελεχών της αγοράς είναι ότι το σύστημα είναι επαρκώς προετοιμασμένο για ένα διάστημα περίπου τριών μηνών. Το σημείο καμπής εντοπίζεται χρονικά μετά το τρίμηνο, εφόσον η κρίση παραταθεί.

Μέχρι τότε, η Ελλάδα διαθέτει στρατηγικά αποθέματα καυσίμων, έχει διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας αργού και ενισχυμένη πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές LNG (ΗΠΑ). Ωστόσο το ρίσκο μετατοπίζεται κυρίως στο κόστος που αναμένεται να εκτιναχθεί περαιτέρω και όχι στην επάρκεια.

(Αναδημοσίευση από το capital.gr)

Πηγή: https://energypress.gr/