Μιχάλης Μαστοράκης
Την ανάγκη να υπάρξουν σαφή κριτήρια επιλεξιμότητας τόσο για την πρώτη φάση της «δοκιμής αγοράς» όσο και για την δεύτερη φάση, με την έμφαση να δίνεται στις «δυσχερώς απανθρακοποιημένες βιομηχανίες», υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ο Ηρακλής στα σχόλια που υπέβαλε στα πλαίσια της δημόσιας διαβούλευσης της ΡΑΑΕΥ σχετικά με το market test του «Prinos CO2».
Ειδικότερα, όπως αναλύει σχετικά στην επιστολή τους προς την Ρυθμιστική Αρχή, η ενσωμάτωση κριτηρίων ως προς την πρόσβαση στη διαδικασία της δοκιμής αγοράς κρίνεται «δόκιμη» προκειμένου να επιβεβαιώνεται τόσο η οικονομικότητα της αλυσίδας αξίας όσο και η πρόθεση των επενδυτών να προχωρήσουν εντός οριοθετημένων χρονικών ορίων στην υλοποίηση του έργου Δέσμευσης, αποφεύγοντας κατάληψη χώρου για ευκαιριακούς σκοπούς που εν δυνάμει μπορεί να εκλείψουν στη συνέχεια. Σε αυτή την βάση, ο Ηρακλής προτείνει δικαίωμα πρόσβασης στη Μη Δεσμευτική φάση της δοκιμής αγοράς να έχουν:
Κατά προτεραιότητα (και όχι κατ’ αποκλειστικότητα), οι δυσχερώς απανθρακοποιήσιμες βιομηχανίες ή οι εκπρόσωποι αυτών.
Τα έργα Δέσμευσης ή/και μεταφοράς και σωρευτικής εκπροσώπησης που ικανοποιούν τις προδιαγραφές CO2 που ορίζονται στην Άδεια Αποθήκευσης του Τόπου Αποθήκευσης.
Στη δε δεύτερη και δεσμευτική φάση δοκιμής, οι ανάλογες προτάσεις για την πρόσβαση αφορούν σε:
Συμμετέχοντες που έχουν ολοκληρώσει το υπο-στάδιο της δομημένης συνεργασίας
Συμμετέχοντες που μπορούν να αποδείξουν ότι τα έργα τους (δέσμευσης-μεταφοράς ή σωρευτικής εκπροσώπησης) μπορούν να ταυτοχρονιστούν με το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης του Τόπου Αποθήκευσης, όπως αυτό περιλαμβάνεται στην Άδεια Αποθήκευσης, αποδεικνύοντας στην πράξη ένα ελάχιστο επίπεδο ωριμότητας.
«Φρένο» στους συμμετέχοντες
Συμπερασματικά, η Διεύθυνση Ρυθμιστικών θεμάτων για την ενέργεια και το CCUS της ΑΓΕΤ Ηρακλής υπογραμμίζει την ανάγκη να περιοριστεί η περίμετρος των δικαιούχων πρόσβασης στο market test στους άμεσα και πραγματικά ενδιαφερόμενους καθώς σε διαφορετική περίπτωση το όποιο αποτέλεσμα προκύψει, ενδέχεται να κριθεί ανεπαρκές για να «δικαιολογήσει» την λήψη τέτοιου μεγέθους επενδυτικών αποφάσεων όπως είναι η αποθήκη του Πρίνου ή ακόμη και τα έργα δέσμευσης που έχουν αναλάβει να εκτελέσουν σειρά εταιρειών με όρους ελεύθερου ανταγωνισμού και ιδιωτικής οικονομίας.
Στο ίδιο μήκος κύματος, οι παρατηρήσεις της ΑΓΕΤ Ηρακλής περί οριοθέτησης των δικαιούχων δεν περιορίζονται μονάχα στο οικονομικό σκέλος αλλά επιχειρούν να καλύψουν το σύνολο των παραμέτρων, όπως είναι το τεχνικό κομμάτι.
Συγκεκριμένα, επισημαίνεται στην επιστολή ότι «η πρόσβαση στον Τόπο Αποθήκευσης Co2 του Πρίνου θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο στα έργα που διασφαλίζουν ότι το Co2 που πρόκειται να δεσμευθεί και μεταφερθεί είναι συμβατό με τις τεχνικές και ποιοτικές προδιαγραφές της Άδειας αποθήκευσης. Το κριτήριο αυτό είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της τεχνικής συμβατότητας και, κατ’ επέκταση, της οικονομικότητας της συνολικής αλυσίδας αξίας. Η συμμετοχή έργων δέσμευσης που δεν πληρούν τις προδιαγραφές αυτές ενδέχεται να οδηγεί σε καταγραφή ζήτησης που δεν είναι πραγματικά αξιοποιήσιμη.»
Ταυτοχρονισμός στην υλοποίηση
Επιπρόσθετα, σημειώνεται η ανάγκη ταυτοχρονισμού υλοποίησης των έργων δέσμευσης των δυσχερώς απανθρακοποιημένων βιομηχανιών με την ανάπτυξη του Πρίνου – σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης που ενσωματώνεται στην Άδεια Αποθήκευσης, καθώς σε διαφορετική περίπτωση καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση η λήψη των τελικών επενδυτικών αποφάσεων τόσο για τον φορέα υλοποίησης που όσο και για τους επενδυτές που προωθούν έργα δέσμευσης, από την άποψη ότι κανείς από τους δύο δεν μπορεί να λειτουργήσει δίχως τον άλλο για να ολοκληρωθεί και να λειτουργήσει αποτελεσματικά η αλυσίδα αξίας και κατά συνέπεια η συνολική λογική που διέπει την δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα.
Μάλιστα προς αποφυγών ευκαιριακών τοποθετήσεων σε ένα κατά άλλα ευαίσθητο και πρώιμο κλάδο στο μέτωπο της ενέργειας, η ΑΓΕΤ Ηρακλής στέκεται υπέρ της θέσπισης Εγγυητικής Επιστολής, υπογραμμίζοντας, ταυτόχρονα, την σημασία να καθοριστεί σε ύψος ικανό να λειτουργεί ως ουσιαστικός αποτρεπτικός μηχανισμός έναντι της δέσμευσης δυναμικότητας από Συμμετέχοντες οι οποίοι δεν διαθέτουν την απαιτούμενη ωριμότητα ή αδυνατούν να συγχρονίσουν την υλοποίηση των έργων τους με το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου του Πρίνου.
Έγκαιρη ενημέρωση, ευελιξία και δικαίωμα καταγγελίας
Από την πλευρά της η Motor Oil εμφανίζεται θετική επί της εισήγησης-γνωμοδότησης της ΕΔΕΥΕΠ, κρίνοντας ως κατάλληλο το προτεινόμενο πλαίσιο για την φάση της μη δεσμευτικής εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Την ίδια στιγμή, επισημαίνει 3 βασικά σημεία προς «διόρθωση» με το πρώτο να αφορά την ανάγκη να υπάρξει έγκαιρη ενημέρωση των ενδιαφερομένων για όλα τα κρίσιμα μεγέθη που σχετίζονται με την πραγματοποίηση του market test ως όρο για να έχει επιτυχία.
Συγκεκριμένα, η Motor Oil τονίζει ότι θα πρέπει να υπάρξει ολοκληρωμένη ενημέρωση των συμμετεχόντων πάνω σε κρίσιμα ζητήματα όπως τη Μελέτη Αρμόδιου Προσώπου, τις βασικές αρχές Αξιολόγησης της Οικονομικής Βιωσιμότητας του Τόπου Αποθήκευσης, το ύψος των εκτιμώμενων χρεώσεων, καθώς και τον Κώδικα Διαχείρισης του Πιλοτικού Τόπου Αποθήκευσης, περιλαμβανομένης της πρότυπης σύμβασης πρόσβασης και αποθήκευσης.
Μάλιστα σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι «η ενημέρωση των Συμμετεχόντων επί των ανωτέρω καίριων θεμάτων οφείλει να πραγματοποιηθεί εγκαίρως, ήτοι κατά την Α φάση του Market Test, η οποία έχει ακριβώς τον χαρακτήρα της ενδελεχέστερης διερεύνησης του ενδιαφέροντος, στο πλαίσιο της αξιολόγησης της σκοπιμότητας υποβολής δεσμευτικής πρότασης. Συνεπώς, η επίτευξη του θεμελιώδους στόχου διεξαγωγής της Α Φάσης του Market Test συνδέεται με την αποτελεσματική ανταπόκριση του Φορέα Εκμετάλλευσης του Πιλοτικού Τόπου, σε σχέση με την παροχή των προσδιοριζόμενων κρίσιμων πληροφοριών».
Από εκεί και πέρα, η Motor Oil υπογραμμίζει την ανάγκη να υπάρξει ευελιξία στο όλο πλαίσιο καθώς η σχετική αγορά έχει ακόμη αναδυόμενο χαρακτήρα και δεν έχουν ληφθεί δεσμευτικές αποφάσεις από κανένα συμμετέχοντα στην εγχώρια αλυσίδα αξίας CCS. Ένα ακόμη σχόλιο που χρήζει επισήμανσης αφορά στο «δικαίωμα καταγγελίας» της Συμφωνίας Κοινής Ανάπτυξης εκ μέρους του Φορέα Εκμετάλλευσης και του Συμμετέχοντα Παραγωγού Εκπομπών CO2.
H Motor Oil εξηγεί ότι λαμβάνοντας υπόψη την εγγενή και θεμελιώδη διαφορά των δύο μερών της συμφωνίας JDA (φορέας υλοποίησης και διαχείρισης του τόπου αποθήκευσης και του συμμετέχοντα), «δεν νοείται η εξίσωσή τους ως προς την άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας. Σε αυτή βάση, η εταιρεία προτείνει «το δικαίωμα καταγγελίας του Φορέα Εκμετάλλευσης θα πρέπει να ασκείται αιτιολογημένα και κατόπιν σύμφωνης γνώμης των αρμόδιων αρχών».
Πηγή: https://energypress.gr/
