Περίπου έναν μήνα έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να μετατρέψει το ολοένα πιο απαιτητικό μήνυμά της για το κλίμα σε κοινή διαπραγματευτική θέση, πριν οι κυβερνήσεις συγκεντρωθούν στην Αττάλεια της Τουρκίας για την COP31. Το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα θα δοκιμάσει την ικανότητα της Ένωσης να συνδυάσει τις κλιματικές της φιλοδοξίες με τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, τις πιέσεις για τη χρηματοδότηση και τις διαφορετικές προτεραιότητες των 27 κρατών-μελών.
Η σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα ανοίγει στις 9 Νοεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 20 Νοεμβρίου. Πριν φτάσουν οι διαπραγματευτές στην Αττάλεια, τα κράτη-μέλη της ΕΕ θα πρέπει να έχουν συμφωνήσει στην κοινή τους θέση, με τους υπουργούς Περιβάλλοντος να αναμένεται να εγκρίνουν τα συμπεράσματα για την COP31 κατά τη συνεδρίασή τους στις 12 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο.
Οι ηγέτες της ΕΕ θα συνεδριάσουν λίγες ημέρες αργότερα, στις 15 και 16 Οκτωβρίου, ενώ το θέμα απασχόλησε και τους υπουργούς Οικονομικών την περασμένη Παρασκευή.
Το σφιχτό αυτό χρονοδιάγραμμα αφήνει στις Βρυξέλλες ελάχιστο περιθώριο για περαιτέρω εσωτερικές διαπραγματεύσεις. Σχέδιο θέσης του Συμβουλίου, με ημερομηνία 14 Σεπτεμβρίου, το οποίο επικαλείται το The European Post, ζητά τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, τον τριπλασιασμό της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τον διπλασιασμό του ρυθμού βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης.
Το σχέδιο αναγνωρίζει ότι η σημερινή φιλοδοξία και η εφαρμογή των πολιτικών παραμένουν ανεπαρκείς για να διατηρηθεί ο στόχος του 1,5°C εντός εφικτών ορίων και ζητά από την COP31 να υπάρξει «απτή πρόοδος» στην κάλυψη τόσο του χάσματος φιλοδοξίας όσο και του χάσματος εφαρμογής.
Η ενεργειακή ασφάλεια
Το μήνυμα της ΕΕ αποκτά πλέον σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Όπως έγραψε το Euronews, έγγραφο του Συμβουλίου συνδέει άμεσα την πράσινη ενεργειακή μετάβαση με την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική προσιτότητα της ενέργειας και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων.
Το επιχείρημα των Βρυξελλών είναι ότι η ευρωπαϊκή έκθεση στις διαταραχές του εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου — μετά την απώλεια των ρωσικών προμηθειών και τις πρόσφατες αναταράξεις στις ενεργειακές ροές από τη Μέση Ανατολή — ενισχύει και δεν αποδυναμώνει την ανάγκη απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα.
Η ΕΕ έχει επίσης αυξήσει την εξάρτησή της από το εισαγόμενο αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), καθώς αναζητά εναλλακτικές στις ρωσικές προμήθειες. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να παρουσιάσουν την απανθρακοποίηση όχι μόνο ως περιβαλλοντική πολιτική, αλλά και ως οικονομικό και στρατηγικό εγχείρημα.
Ανώτερος αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιλώντας ανώνυμα στο Euronews, χαρακτήρισε τη μετάβαση ως μια «ατζέντα οικονομικού εκσυγχρονισμού και απελευθέρωσης», υποστηρίζοντας ότι η πολιτική για το κλίμα εξυπηρετεί επίσης οικονομικούς και γεωπολιτικούς στόχους.
Το επιχείρημα αυτό θα διατυπωθεί σε ένα δύσκολο διεθνές περιβάλλον. Η θέση της ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ενδέχεται να ξεπεράσουν προσωρινά το όριο του 1,5°C της Συμφωνίας του Παρισιού, επιμένει όμως ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να περιορίσουν τόσο το μέγεθος όσο και τη διάρκεια αυτής της υπέρβασης.
Προειδοποιήσεις
Ο επίτροπος της ΕΕ για το Κλίμα, Wopke Hoekstra, έχει επίσης επικρίνει τον ρυθμό της διεθνούς δράσης. Όπως αναφέρει το The European Post, έχει χαρακτηρίσει τις πρόσφατες διασκέψεις για το κλίμα «κατώτερες των περιστάσεων».
Οι απαιτήσεις της ΕΕ δεν περιορίζονται σε μια γενική έκκληση για περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια. Η διαπραγματευτική θέση ζητά ταχύτερη ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας, ευρύτερο εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας και μειώσεις των εκπομπών μεθανίου και άλλων μη-CO₂ αερίων έως το 2030.
Παράλληλα, ζητά τα εθνικά σχέδια προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή να ενσωματωθούν στις επενδυτικές στρατηγικές, σε μια προσπάθεια της ΕΕ να συνδέσει στενότερα την κλιματική ανθεκτικότητα με τον οικονομικό σχεδιασμό.
Οι επιδόσεις
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το The European Post, οι εκπομπές της ΕΕ αυξήθηκαν περίπου 1% μεταξύ 2024 και 2025.
Η Ένωση βρίσκεται σήμερα σε τροχιά μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά περίπου 54% έως το 2030 σε σύγκριση με το 1990, αλλά μόνο εφόσον εφαρμοστούν πλήρως όλα τα προβλεπόμενα μέτρα. Η διάκριση ανάμεσα σε έναν στόχο και στην πραγματική εφαρμογή του δεν είναι επομένως απλώς ρητορική. Είναι ένα ζήτημα που η ίδια η ΕΕ αντιμετωπίζει στο εσωτερικό της.
Η θέση της Ένωσης διαμορφώνεται ενώ οι Βρυξέλλες προσπαθούν ταυτόχρονα να ισορροπήσουν την απανθρακοποίηση με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και το κόστος της ενέργειας.
Το αναπάντητο ερώτημα
Αν η εφαρμογή αποτελεί μία πρόκληση, η κλιματική χρηματοδότηση ενδέχεται να αποδειχθεί η δυσκολότερη διπλωματική δοκιμασία. Στην COP29 στο Μπακού, οι κυβερνήσεις συμφώνησαν σε νέο στόχο κλιματικής χρηματοδότησης τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων ετησίως έως το 2035 για τις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ παράλληλα τέθηκε ο ευρύτερος στόχος κινητοποίησης 1,3 τρισ. δολαρίων ετησίως από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές.
Η ΕΕ επιδιώκει να υπερασπιστεί τη δική της συνεισφορά, ενώ ταυτόχρονα ζητά από τους άλλους μεγάλους ρυπαντές να αυξήσουν τη φιλοδοξία τους.
Το Euronews αναφέρει ότι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται απρόθυμοι να αναλάβουν νέες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις, παραπέμποντας στη σημαντική ήδη υφιστάμενη συνεισφορά της Ένωσης. Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της παρείχαν το 2024 συνολικά 42,7 δισ. ευρώ σε διεθνή δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση για το κλίμα
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανεβάζει τον πήχη
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εμφανίζεται πιο απαιτητικό σε θέματα χρηματοδότησης και προσαρμογής. Οι ευρωβουλευτές ζητούν ταχύτερη κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, περισσότερη κλιματική χρηματοδότηση και ειδικούς πόρους για την προσαρμογή και τις απώλειες και ζημιές (loss and damage).
Η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε το δικό της ψήφισμα για την COP31 με 50 ψήφους υπέρ, 16 κατά και 3 αποχές. Η Ολομέλεια αναμένεται να ψηφίσει κατά τη συνεδρίαση της 19ης έως 22ας Οκτωβρίου.
Οι ευρωβουλευτές προειδοποιούν επίσης κατά της επίτευξης των συλλογικών στόχων χρηματοδότησης μέσω «διπλής καταμέτρησης ή επανακατηγοριοποίησης υφιστάμενων κονδυλίων».
Μια αντιπροσωπεία 15 ευρωβουλευτών, υπό την ηγεσία της Λίντια Περέιρα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, αναμένεται επίσης να μεταβεί στην Αττάλεια κατά τη διάρκεια της COP31.
Αγώνας δρόμου
Η COP31 ανοίγει στην Αττάλεια στις 9 Νοεμβρίου. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ έχει περίπου τέσσερις εβδομάδες από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Περιβάλλοντος έως την έναρξη της COP31 και λιγότερο από τρεις εβδομάδες από την ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έως την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
Το χρονοδιάγραμμα δημιουργεί μια απαιτητική διπλωματική διαδικασία, στην οποία η χρηματοδότηση, η ενεργειακή ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, η μείωση των εκπομπών και η προσαρμογή πρέπει να συνδεθούν σε μία ενιαία ευρωπαϊκή θέση.
Από τις Βρυξέλλες στην Αττάλεια
Η ΕΕ αναμένεται να προσέλθει στην COP31 με ένα μήνυμα που στηρίζεται σε τρεις αλληλένδετες θέσεις: η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αποτελεί πρόβλημα για το κλίμα, αποτελεί επίσης ευπάθεια για την ενεργειακή ασφάλεια, και η αξιοπιστία της διεθνούς κλιματικής πολιτικής εξαρτάται πλέον όλο και περισσότερο από την εφαρμογή και όχι μόνο από νέες ανακοινώσεις.
Το ίδιο επιχείρημα, ωστόσο, εκθέτει την Ένωση σε αυξημένο έλεγχο. Η Ευρώπη ζητά από άλλες μεγάλες οικονομίες να ενισχύσουν τα κλιματικά τους σχέδια, ενώ οι δικές της εκπομπές αυξήθηκαν πρόσφατα. Προωθεί την ταχεία απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι οικονομίες της εξακολουθούν να εξαρτώνται από ασταθείς εισαγόμενες ενεργειακές πηγές. Και ζητά μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την προσαρμογή, ενώ εμφανίζεται επιφυλακτική απέναντι σε δεσμεύσεις που θα αύξαναν σημαντικά το οικονομικό της βάρος.
Οι αντιφάσεις αυτές θα ακολουθήσουν την ΕΕ στην Αττάλεια.
Πηγή: https://energypress.gr/