Η διήμερη επίσκεψη του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο και οι συζητήσεις που είχε με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ κυριάρχησαν στην επικαιρότητα την περασμένη εβδομάδα, με τις ενεργειακές αγορές -μεταξύ άλλων- να παρακολουθούν στενά.

 Πίσω από την επισημότητα, τις υποσχέσεις για αγορές πετρελαίου και τους περιπάτους στον μυστικό κήπο με τα αιωνόβια δέντρα, διεφάνη μια προσπάθεια για σύγκλιση -έστω και εύθραυστη-  του τρόπου με τον οποίο οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου ενδέχεται να επηρεάζουν τις ροές ενέργειας, την ασφάλεια εφοδιασμού και τον γεωπολιτικό κίνδυνο.

Σε μια περίοδο όπου οι ενεργειακές αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες σε συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, σε στρατηγικές διαφοροποίησης εφοδιασμού και σε εμπορική αποσύνδεση, τα σημαντικότερα μηνύματα της συνόδου δεν βρίσκονται απαραίτητα στις άμεσες συμφωνίες, αλλά στην κατεύθυνση που υποδηλώνουν: μια προσεκτική επαναπροσέγγιση ενεργειακής αλληλεξάρτησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.

Η ενέργεια στο επίκεντρο του γεωπολιτικού παζαριού

Σύμφωνα με δηλώσεις μετά τις συνομιλίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα συζήτησαν για το πετρέλαιο, τις εμπορικές ροές και ένα ευρύτερο πλαίσιο «στρατηγικής σταθερότητας» με ορίζοντα τριετίας. Ο Σι περιέγραψε το πλαίσιο αυτό ως προσπάθεια μείωσης της αστάθειας στις διμερείς σχέσεις, ενώ ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξη στο Fox News ότι η Κίνα συμφώνησε να αγοράσει αμερικανικό πετρέλαιο.

Εάν υλοποιηθεί, μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε σημαντικό συμβολικό βήμα. Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει διαφοροποιήσει συστηματικά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, βασιζόμενη στη Μέση Ανατολή, τη Ρωσία και σταδιακά στα στρατηγικά αποθέματά της. Μια νέα δέσμευση για αμερικανικό πετρέλαιο δεν θα αντικαθιστούσε απαραίτητα αυτές τις πηγές, αλλά θα λειτουργούσε ως πολιτικό «αντιστάθμισμα» σε μια περίοδο έντονης αλλά ελεγχόμενης αντιπαλότητας.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι ανακοινώσεις σε τέτοιες συνόδους δεν σημαίνουν απαραίτητα και υλοποίηση καθώς πολύ συχνά παραμένουν στα λόγια. Ο Ryan Fedasiuk του American Enterprise Institute σημείωσε ότι το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιες συμφωνίες είναι «ώριμες» για υλοποίηση, προσθέτοντας ότι «πολλά θα μείνουν ακόμη στο δέντρο για να ωριμάσουν». Στις ενεργειακές αγορές, όπου οι συμβάσεις είναι μακροπρόθεσμες και ευαίσθητες στις τιμές, οι πολιτικές εξαγγελίες δεν μεταφράζονται εύκολα σε σταθερές ροές εμπορίου.

Το Ορμούζ, το Ιράν και η σκιά της ενεργειακής διαταραχής

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα των συνομιλιών μεταξύ των δύο ηγετών ήταν η ασφάλεια των θαλάσσιων περασμάτων, και συγκεκριμένα των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σύμφωνα με αμερικανική σύνοψη των συνομιλιών, υπήρξε κοινό ενδιαφέρον για τη διατήρηση της ανοιχτής διέλευσης, γεγονός που υπογραμμίζει τον κοινό προβληματισμό για πιθανή κλιμάκωση με το Ιράν και ευρύτερη αστάθεια στη Μέση Ανατολή.

Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, ωστόσο, εξέφρασε έντονη κριτική για τη συνεχιζόμενη σύγκρουση γύρω από το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι τέτοιοι πόλεμοι «δεν θα έπρεπε να είχαν συμβεί» και ζητώντας αποκλιμάκωση. Παρότι ο Τραμπ ανέφερε ότι υπήρξε κοινή κατανόηση στο ζήτημα του Ιράν, η κινεζική πλευρά δεν δεσμεύτηκε σε συγκεκριμένες ενέργειες.

Αυτό και μόνο έχει τη δική του σημασία για τις ενεργειακές αγορές. Η Κίνα παραδοσιακά βλέπει το Ιράν όχι μόνο ως προμηθευτή ενέργειας αλλά και ως γεωπολιτικό αντίβαρο στη Δύση. Αναλυτές όπως η Patricia Kim από το Brookings Institution εκτιμούν ότι το Πεκίνο δύσκολα θα ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη, που θα άλλαζε ουσιαστικά τη στρατηγική της.

Η συμφωνία για Boeing και η βιομηχανική διάσταση της ενέργειας

Πέρα από τα ενεργειακά, ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης ότι η Κίνα συμφώνησε να αγοράσει 200 αεροσκάφη από την Boeing. Αν και δεν πρόκειται για άμεση ενεργειακή συμφωνία, οι αερομεταφορές συνδέονται στενά με τη ζήτηση καυσίμων αεροσκαφών και τη μακροπρόθεσμη κατανάλωση πετρελαίου.

Μεγάλες παραγγελίες αεροσκαφών υποδηλώνουν προσδοκίες για αυξημένη οικονομική δραστηριότητα, εμπορικές ροές και μετακινήσεις, όλα στοιχεία που ενισχύουν τη ζήτηση ενέργειας. Για την Κίνα, η συμφωνία αυτή λειτουργεί επίσης ως ένδειξη μερικής εξομάλυνσης των εμπορικών σχέσεων με τις ΗΠΑ.

Στρατηγική σταθερότητα ή διαχειριζόμενος ανταγωνισμός;

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι το πλαίσιο «στρατηγικής σταθερότητας» που προώθησε ο Σι υποδηλώνει μια προσπάθεια οριοθέτησης της ολοένα και πιο απρόβλεπτης διμερούς σχέσης. Οι ενεργειακές αγορές αποτελούν έναν από τους πιο ευαίσθητους δείκτες αυτής της σχέσης, αντιδρώντας έντονα σε δασμούς, κυρώσεις, στρατιωτικές εντάσεις και περιφερειακές συγκρούσεις.

Για τον Αμερικανό πρόεδρο, η επίσκεψη φαίνεται να στοχεύει στην προβολή απτών οικονομικών επιτευγμάτων ενόψει εσωτερικών πολιτικών πιέσεων, με την ενέργεια και τις βιομηχανικές εξαγωγές να λειτουργούν ως ορατά σημάδια επιτυχίας. Για τον Σι, η έμφαση στη σταθερότητα χωρίς δεσμευτικές παραχωρήσεις αντανακλά την προτίμηση για ευελιξία: πρόσβαση στις αγορές των ΗΠΑ χωρίς απώλεια στρατηγικής αυτονομίας.

Τελετουργία, πολιτική και τα όρια της συμφωνίας

Η σύνοδος στο Πεκίνο συνοδεύτηκε από έντονη τελετουργικότητα, επίσημα δείπνα και συμβολικές κινήσεις που ενίσχυσαν το διπλωματικό κύρος της. Η πρόσκληση του Τραμπ προς τον Σι να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο στις 24 Σεπτεμβρίου παρατείνει το διπλωματικό χρονοδιάγραμμα, δείχνοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν.

Επιπλέον συναντήσεις αναμένονται στο πλαίσιο της APEC και της G20, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ενεργειακή διπλωματία πλέον εξελίσσεται μέσα από συνεχή πολυμερή φόρα.

Τι παρακολουθούν οι αγορές

Παρά τη ρητορική συνεργασίας, οι αγορές ενέργειας παραμένουν επιφυλακτικές. Οι επενδυτές αναζητούν συμβάσεις, όγκους και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και όχι πολιτικές δηλώσεις. Η απουσία συγκεκριμένων μηχανισμών εφαρμογής ενισχύει τη δυσπιστία ότι θα υπάρξουν άμεσες αλλαγές στις ροές πετρελαίου.

Ωστόσο, ακόμη και το συμβολικό μήνυμα έχει βαρύτητα. Η προοπτική αυξημένου εμπορίου ενέργειας ΗΠΑ–Κίνας μπορεί να επηρεάσει τις προσδοκίες τιμών, ειδικά σε μια περίοδο που η αγορά ήδη αποτιμά γεωπολιτικούς κινδύνους.

Μια εύθραυστη επαναρρύθμιση

Συνολικά, η επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα δεν σηματοδοτεί δομική ανατροπή του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, αλλά μια προσεκτική επαναρρύθμιση εντός του. Οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες παραμένουν ανταγωνιστές, αλλά στην ενέργεια — όπου η αλληλεξάρτηση δεν αποδομείται εύκολα — υπάρχει ακόμη χώρος για επιλεκτική συνεργασία.

Αν προκύψει ένα διαρκές αποτέλεσμα από τη σύνοδο του Πεκίνου, αυτό ίσως δεν είναι μια νέα παγκόσμια ενεργειακή τάξη, αλλά μια προσωρινή επιβράδυνση της αποσύνδεσής της. Για την ώρα, οι αγορές παρακολουθούν προσεκτικά αν η διπλωματία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ  μπορεί να μετατρέψει την τελετουργία σε πραγματικές ροές πετρελαίου, συμβάσεις και σταθεροποιητικές συμφωνίες σε ένα ολοένα πιο ασταθές παγκόσμιο ενεργειακό περιβάλλον.

Στον μυστικό κήπο

Αξιοσημείωτο είναι πάντως ότι η υψηλού επιπέδου συνάντηση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ φαίνεται να είχε οργανωθεί με ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να δίνει την εικόνα μιας σχεδόν φιλικής επανασύνδεσης μεταξύ δύο παλιών γνώριμων.

Κατά τη διάρκεια της ιδιωτικής περιήγησής τους στο Ζονγκνανχάι, το απόρρητο συγκρότημα όπου εδρεύει η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, οι δύο ηγέτες περπάτησαν στους ανθισμένους κήπους. Μάλιστα ο Τραμπ σχολίασε ενθουσιασμένος ότι τα λουλούδια ότι ήταν «τα πιο όμορφα τριαντάφυλλα που έχει αντικρίσει ποτέ», με τον Σι να απαντά πως θα του στείλει σπόρους.

Το ταξίδι αυτό εντάσσεται σε μια προσπάθεια, έπειτα από περίπου δέκα χρόνια ψυχρής απόστασης, για πιο στενές σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα, με τον Τραμπ να επιδιώκει περισσότερο από κάθε προηγούμενο Αμερικανό πρόεδρο μια προσέγγιση με το Πεκίνο. Ωστόσο, όπως σημειώνει το Axios, πίσω από τη δημόσια εικόνα θερμότητας και την προσεκτικά σκηνοθετημένη ατμόσφαιρα των τελευταίων ημερών, παραμένει μια σκληρή πραγματικότητα: οι βασικές διαφωνίες και αντιθέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες εξακολουθούν να βαθαίνουν, παρά να γεφυρώνονται.

Πηγή: https://energypress.gr/