Χάρης Αποσπόρης
Σε διαφορετικά θέματα που άπτονται του ΔΕΔΔΗΕ και της αγοράς προμήθειας εστίασε ο σύνδεσμος ανεξάρτητων προμηθευτών ΕΣΠΕΝ, κατά τη συμμετοχή του στη διαβούλευση για το Σχέδιο Ανάπτυξης του Δικτύου (ΣΑΔ) περιόδου 2026-2030.
Μεταξύ άλλων, ο ΕΣΠΕΝ στέκεται στην τηλεμέτρηση και στις τεχνικές δυνατότητες των έξυπνων μετρητών, ζητώντας στοιχεία για το κατά πόσο καλύπτουν τις απαιτούμενες προδιαγραφές.
Επίσης, επανέρχεται στο θέμα των ρευματοκλοπών και τις συνέπειες που έχουν για την αγορά.
Ακολουθούν αναλυτικά οι θέσεις του ΕΣΠΕΝ:
Υποδομή και λειτουργίες τηλεμέτρησης
Όπως έχει επισημανθεί σε τοποθετήσεις του Συνδέσμου μας στο πλαίσιο σχετικών διαβουλεύσεων επί προηγούμενων Σχεδίων Ανάπτυξης, δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο στις παροχές ΧΤ 0, 1, 2, 3 και 4 με εγκατεστημένους έξυπνους μετρητές – οι οποίες, σύμφωνα με το Σχέδιο Ανάπτυξης, ανέρχονται σήμερα σε 906.223 – δεν παρέχονται βασικές λειτουργίες του Κεντρικού Συστήματος Τηλεμέτρησης, όπως ο έλεγχος και η πιστοποίηση μετρήσεων, η εκτίμηση και διόρθωση μετρήσεων, η παροχή στοιχείων σε άλλους φορείς, καθώς και η συμβολή στον εντοπισμό μη τεχνικών απωλειών.
Η παροχή των εν λόγω λειτουργιών του συστήματος τηλεμέτρησης – για το σύνολο των έξυπνων μετρητών στην επικράτεια – είναι κρίσιμη και αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια σειρά παραμέτρων που συνδέονται με την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς, όπως ενδεικτικά:
(α) τη διασφάλιση της αξιόπιστης και έγκαιρης διάθεσης μετρητικών δεδομένων για παροχές με έξυπνους μετρητές, τόσο για την ενημέρωση όσο και για την τιμολόγηση των καταναλωτών, ιδίως ενόψει της ολοκλήρωσης του έργου της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών έως το 2030 – σύμφωνα με το υπό διαβούλευση Σχέδιο Ανάπτυξης (βλ. επιστολή ΕΣΠΕΝ 25019/15.09.2025) – οπότε και οι έξυπνοι μετρητές θα καταλαμβάνουν το σύνολο της διακινούμενης ενέργειας,
(β) τις ρυθμιστικές υποχρεώσεις οι οποίες απορρέουν τόσο από το υφιστάμενο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης (net-billing, net-metering) όσο και από το επικείμενο πλαίσιο εφαρμογής των δυναμικών τιμολογίων, ιδίως σε συνδυασμό με την πρόσφατη μετάβαση της αγοράς ενέργειας σε 15-λεπτες χρονικές μονάδες (βλ. επιστολή ΕΣΠΕΝ 25018/23.07.2025),
(γ) την ουσιαστική αξιοποίηση των δυνατοτήτων των έξυπνων μετρητών, για την ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής των καταναλωτών μέσω νέων ψηφιακών εργαλείων και προϊόντων προμήθειας, καθώς και τη μείωση των μη τεχνικών απωλειών, σύμφωνα με την ενότητα 4.4. του υπό διαβούλευση Σχεδίου Ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστούν τόσο οι λόγοι για τους οποίους οι εν λόγω λειτουργίες δεν παρέχονται για τις παροχές καταναλωτών ΧΤ 0, 1, 2, 3 και 4 με έξυπνους μετρητές – οι οποίοι αποτελούν την πλειοψηφία των μέχρι σήμερα εγκατεστημένων έξυπνων μετρητών – όσο και το χρονοδιάγραμμα πλήρους ένταξης των παροχών αυτών στο σύστημα τηλεμέτρησης.
Τεχνικές δυνατότητες έξυπνων μετρητών
Όπως προκύπτει από τη Δημόσια Διαβούλευση της ΡΑΑΕΥ επί της εισήγησης της ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. για την τροποποίηση του Κώδικα Διαχείρισης ΕΔΔΗΕ και του Εγχειριδίου Μετρητών και Μετρήσεων
για την εφαρμογή της δυναμικής τιμολόγησης η οποία βρίσκεται παράλληλα σε εξέλιξη, προϋπόθεση για την παροχή μη πιστοποιημένων μετρητικών δεδομένων σε πραγματικό χρόνο είναι ότι οι τηλεμετρούμενοι έξυπνοι μετρητές των χρηστών διαθέτουν: είτε (α) παλμούς εξόδου, είτε (β) τυποποιημένη θύρα H1.
Οι εν λόγω προϋποθέσεις καταδεικνύουν ότι η δυνατότητα των έξυπνων μετρητών – που περιλαμβάνονται στο Πρόγραμμα Ανάπτυξης του ΔΕΔΔΗΕ – να παρέχουν μη πιστοποιημένα μετρητικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, γεγονός που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για την ετοιμότητα της μετρητικής υποδομής να ανταποκριθεί στις ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης και της ευρύτερης ψηφιοποίησης του ενεργειακού συστήματος.
Παράλληλα, ακόμη και για μετρητές που πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις, απαιτείται η εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού, αναλόγως των τεχνικών δυνατοτήτων του εγκατεστημένου μετρητή και κατόπιν σχετικού αιτήματος του χρήστη.
Βάσει των ανωτέρω, προκύπτει ότι η αξιοποίηση των ήδη εγκατεστημένων και των προς εγκατάσταση έξυπνων μετρητών υπόκειται σε σημαντικούς τεχνικούς περιορισμούς, οι οποίοι ενδέχεται να μειώσουν την αποτελεσματικότητα και τα δυνητικά οφέλη του πλαισίου δυναμικής τιμολόγησης, καθώς και την εν γένει χρησιμότητα των έξυπνων μετρητών για την ενημέρωση των καταναλωτών και την ενεργό συμμετοχή τους στην αγορά.
Όπως αναφέρεται εκτενώς στο προοίμιο και στο αρ. 22 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/944, η παροχή μετρητικών δεδομένων κατανάλωσης σε σχεδόν πραγματικό χρόνο στους καταναλωτές, αποτελεί βασική λειτουργική δυνατότητα των έξυπνων συστημάτων μέτρησης, καθώς και κρίσιμο στοιχείο τόσο για τη δυναμική τιμολόγηση όσο και για την ενεργοποίηση των καταναλωτών στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.
Συνεπώς, στο Σχέδιο Ανάπτυξης του Δικτύου Διανομής περιόδου 2026-2030 κρίνεται απαραίτητο να διευκρινιστεί:
• Ο βαθμός στον οποίο οι ήδη εγκατεστημένοι και οι προς εγκατάσταση μετρητές που περιλαμβάνονται στο Σχέδιο Ανάπτυξης καλύπτουν τις τεχνικές προδιαγραφές της υπό διαβούλευση προσθήκης της παρ. 6, αρ. 94 στον Κώδικα Διαχείρισης ΕΔΔΗΕ. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να διευκρινιστεί: (α) πόσοι υφιστάμενοι έξυπνοι μετρητές πανελλαδικά δεν πληρούν τις προϋποθέσεις παλμών εξόδου ή θύρας Η1 και ως εκ τούτου εκ των πραγμάτων δεν είναι σε θέση να λαμβάνουν δεδομένα σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, (β) ποιες είναι οι προδιαγραφές των έξυπνων μετρητών τους οποίους εγκαθιστά πλέον ο ΔΕΔΔΗΕ στο πλαίσιο του προγράμματος εγκατάστασης έξυπνων μετρητών στο σύνολο της επικράτειας και αν αυτοί φέρουν παλμούς εξόδου ή θύρα Η1.
• Ο προγραμματισμός και το χρονοδιάγραμμα εγκατάστασης έξυπνων μετρητών ή/και του αναγκαίου πρόσθετου εξοπλισμού, ανά γεωγραφική περιοχή και κατηγορία παροχών, ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα παροχής μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο σε όλους τους χρήστες της επικράτειας.
• Εάν το κόστος του πρόσθετου εξοπλισμού που απαιτείται για την παροχή μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο από τους μετρητές που καλύπτουν τις τεχνικές προδιαγραφές του αρ. 94, παρ. 6, θα επιβαρύνει τους χρήστες, δηλαδή τους τελικούς
καταναλωτές, ή θα αποτελεί δαπάνη του Διαχειριστή η οποία θα ανακτάται μέσω της Ρυθμιζόμενης Περιουσιακής του Βάσης. Ιδίως στην περίπτωση που το κόστος της συγκεκριμένης απαίτησης για την εγκατάσταση πρόσθετου εξοπλισμού επιβαρύνει τους
τελικούς καταναλωτές, αυτό θα πρέπει να προβλεφθεί με σαφήνεια στα σχετικά κανονιστικά κείμενα.
Αντιμετώπιση απωλειών
Πάγια θέση του Συνδέσμου μας είναι ότι το κόστος των απωλειών θα πρέπει να ενσωματωθεί στο Επιτρεπόμενο Έσοδο του Διαχειριστή, σύμφωνα με τις προβλέψεις του αρ. 23 της Απόφασης ΡΑΕ 1431/2020.
Σε πρόσφατη μελέτη του ACER, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025, επιβεβαιώνεται ότι η Ελλάδα αποτελεί μία από τις μόλις τέσσερις (4) χώρες της Ε.Ε. όπου, σε αντίθεση με τα λοιπά εικοσιτέσσερα (24) κράτη-μέλη, το κόστος των απωλειών του δικτύου δεν ανακτάται μέσω του Επιτρεπόμενου Εσόδου του Διαχειριστή, με αποτέλεσμα την απουσία ουσιαστικού κινήτρου για τον περιορισμό των απωλειών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι και ο ίδιος ο Διαχειριστής αναγνωρίζει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ευρωπαϊκό πλαίσιο, καθώς στην ενότητα 1.5.1 του υπό διαβούλευση Σχεδίου Ανάπτυξης γίνεται ρητή αναφορά στις προβλέψεις της Οδηγίας (ΕE) 2019/944, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία (ΕΕ) 2024/1711, ως προς τις αρμοδιότητες του Διαχειριστή σχετικά με την κάλυψη των απωλειών ενέργειας στο πλαίσιο της αγοράς.
Διαφάνεια και έλεγχος απόδοσης
Στο πλαίσιο της ενίσχυσης της διαφάνειας και της πληροφόρησης των συμμετεχόντων, επί θεμάτων που άπτονται του Σχεδίου Ανάπτυξης και των σχετικών ενεργειών του Διαχειριστή, ο Σύνδεσμός μας προτείνει εκ νέου τα εξής:
• Όπως έχει επισημανθεί και σε προηγούμενες τοποθετήσεις του Συνδέσμου μας, είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες στην αγορά θα έχουν πλήρη και επικαιροποιημένη πληροφόρηση για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου της
εγκατάστασης έξυπνων μετρητών και της επέκτασης της τηλεμέτρησης, ανά γεωγραφική περιοχή και κατηγορία παροχών, καθώς και πλήρη στοιχεία για τις τεχνικές δυνατότητες και τα χαρακτηριστικά των προς εγκατάσταση έξυπνων μετρητών (π.χ. παροχή μετρητικών δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο), προκειμένου να είναι σε θέση να εναρμονίσουν εγκαίρως τις απαραίτητες ενέργειες για την ανάπτυξη και την παροχή των σχετικών υπηρεσιών (π.χ. δυναμική τιμολόγηση, απόκριση ζήτησης)
Στο πλαίσιο αυτό, και σύμφωνα με την αρχή της διαφάνειας, πέραν της ενσωμάτωσης της σχετικής πληροφορίας στο Σχέδιο Ανάπτυξης του Δικτύου, θα πρέπει να προβλεφθεί η τακτική δημοσίευση στην ιστοσελίδα του Διαχειριστή, σε μηνιαία ή τριμηνιαία βάση, αναλυτικών στοιχείων σχετικά με τις ενέργειες και την πρόοδο υλοποίησης της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών και της επέκτασης της τηλεμέτρησης.
• Παράλληλα, η δημοσίευση των εν λόγω αναλυτικών στοιχείων είναι σκόπιμο να περιλαμβάνει τις ενέργειες του Διαχειριστή και την πρόοδο υλοποίησης σχετικά με τα εξής: α) την επέκταση μηνιαίας καταμέτρησης στο σύνολο της επικράτειας, και β) τον περιορισμό των μη τεχνικών απωλειών, συμπεριλαμβανομένων στατιστικών στοιχείων για διαπιστωμένες ρευματοκλοπές και επιβληθέντα πρόστιμα.
Πηγή: https://energypress.gr/