του Ιωάννη Παπαδόπουλου
Το ΥΠΕΝ έθεσε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση νέο νομοσχέδιο που τροποποιεί, μεταξύ άλλων, το άρθρο 42 του ν. 4951/2022 για τη ριζική ανανέωση (repowering) σταθμών ΑΠΕ. Το πρόβλημα έχει επισημανθεί επανειλημμένα από φορείς και ειδικούς του κλάδου: η ελληνική νομοθεσία δεν είναι εναρμονισμένη με το πνεύμα της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) — αλλά ούτε με το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF).
Το νέο νομοσχέδιο, ωστόσο, δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα
Ποιο είναι το πρόβλημα
Το νομοσχέδιο (άρθρο 18) διατηρεί αυτούσια τη διάταξη που απαγορεύει σε κάθε σταθμό που κάνει repowering από την 31η Οκτωβρίου 2024 να λάβει λειτουργική ενίσχυση, υποχρεώνοντάς τον να συμμετέχει αποκλειστικά στην αγορά (merchant model). Στην επιφάνεια, η λογική φαίνεται αυτονόητη: ένα έργο που ανανεώνεται ριζικά αξίζει να αντιμετωπίζεται ως νέο έργο και να μην λαμβάνει λειτουργική ενίσχυση — αλλά η πραγματικότητα του ευρωπαϊκού πλαισίου διαφέρει.
Καταρχάς, η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 δεν απαγορεύει πουθενά τη λήψη λειτουργικής ενίσχυσης για έργα που κάνουν repowering. Αντιθέτως, το άρθρο 16γ θέτει ως στόχο την επιτάχυνση και διευκόλυνση της ριζικής ανανέωσης σταθμών ΑΠΕ, αναγνωρίζοντας ότι αυτή αποτελεί τον ταχύτερο και πλέον αποδοτικό τρόπο αύξησης της διείσδυσης της καθαρής ενέργειας — αξιοποιώντας υφιστάμενες εκτάσεις, υποδομές και δίκτυα.
Επιπρόσθετα, το νέο ενωσιακό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων CISAF — που αντικατέστησε το TCTF — ρητά επιτρέπει τη χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης (direct price support) σε repowered capacities (παρ. 53, ενότητα 4.1). Ο μόνος περιορισμός, το αυτονόητο: επιλέξιμο για νέες ενισχύσεις είναι μόνο το κόστος που αντιστοιχεί στον νέο εξοπλισμό — ο παλαιός παραμένει στο καθεστώς που ήταν. Επιπρόσθετα, εξειδικεύει ότι αυτό αφορά και τις 3 βασικές περιπτώσεις repowering: α) αποκατάσταση της δυναμικότητας της εγκατάστασης — π.χ. από φθορά ή ζημιά, β) αύξηση της αποδοτικότητας της εγκατάστασης, και γ) αύξηση της δυναμικότητας της εγκατάστασης.
Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το CISAF προωθεί ρητά τη μείωση των επενδυτικών ρίσκων για την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων στην καθαρή ενέργεια — η γενική απαγόρευση λειτουργικής ενίσχυσης για νέα αλλά και για υφιστάμενα έργα που κάνουν repowering κινείται σαφώς στην αντίθετη κατεύθυνση.
Η Ελλάδα, αντί να εφαρμόσει αυτή τη λογική, επιλέγει την πλήρη απαγόρευση. Αποτέλεσμα: το repowering καθίσταται στην πράξη αδύνατο για τους περισσότερους παραγωγούς, ιδίως τους μικρομεσαίους — ένα merchant project χωρίς καμία μορφή σταθερής τιμής είναι μη χρηματοδοτήσιμο (non-bankable). Η «επιτάχυνση» που επαγγέλλεται η ευρωπαϊκή οδηγία μετατρέπεται από το νομοσχέδιο σε de facto απαγόρευση.
Ποια είναι η λύση
Η απάντηση δεν είναι να δοθεί απλώς η δυνατότητα λειτουργικής ενίσχυσης σε όλα τα έργα που κάνουν repowering αδιακρίτως — αυτό θα δημιουργούσε νέα στρεβλώσεις και θα ήταν ασύμβατο με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων. Η λύση είναι μια τριμερής διάκριση βασισμένη σε αντικειμενικά τεχνικά κριτήρια.
Κατηγορία Α — Αντικατάσταση εξοπλισμού χωρίς αύξηση ισχύος
Έργα που αλλάζουν παλαιό ή φθαρμένο εξοπλισμό για την αποκατάσταση της δυναμικότητάς τους, ή την αύξηση του βαθμού απόδοσης, χωρίς να αυξάνουν τη μέγιστη εγχεόμενη και την εγκατεστημένη ισχύ και χωρίς να δεσμεύουν νέο ηλεκτρικό χώρο. Για αυτά αρκεί μια απλή γνωστοποίηση στον Διαχειριστή και διατηρούν αυτοδικαίως το υφιστάμενο καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης.
Κατηγορία Β — Μικρή αύξηση εγκατεστημένης ισχύος (έως 15%) χωρίς αύξηση εγχεόμενης
Έργα που αυξάνουν την εγκατεστημένη ισχύ έως 15% αλλά δεν αυξάνουν τη μέγιστη εγχεόμενη και δεν χρειάζονται νέο ηλεκτρικό χώρο, αδειοδοτούνται κατά προτεραιότητα (ή με απλή γνωστοποίηση αν δεν απαιτείται αδειοδότηση), δεν χρειάζονται νέα Σύμβαση Σύνδεσης και διατηρούν το υφιστάμενο καθεστώς λειτουργικής ενίσχυσης για το υπολειπόμενο διάστημά του. Αυτό είναι ακριβώς το πνεύμα της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, που στο άρθρο 16γ επιτάσσει την επιτάχυνση της αδειοδοτικής διαδικασίας για τη ανανέωση σταθμών ΑΠΕ.
Κατηγορία Γ — Αύξηση ισχύος (άνω του 15%) με δέσμευση νέου ηλεκτρικού χώρου
Έργα που αυξάνουν την εγκατεστημένη ισχύ άνω του 15% και δεσμεύουν επιπλέον ηλεκτρικό χώρο, αδειοδοτούνται κατά προτεραιότητα. Η υφιστάμενη λειτουργική ενίσχυση χορηγείται αναλογικά — με βάση το ποσοστό παλαιάς προς νέα ισχύ, για το υπολειπόμενο διάστημα του υφιστάμενου καθεστώτος — ώστε να αποφεύγεται η υπεραντιστάθμιση.
Αυτή η προσέγγιση είναι νομικά συνεκτική, εναρμονισμένη με το ενωσιακό δίκαιο και πρακτικά εφαρμόσιμη. Το νομοσχέδιο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της νομοπαρασκευαστικής επεξεργασίας — υπάρχει χρόνος και δυνατότητα για τις απαραίτητες διορθώσεις πριν κατατεθεί στη Βουλή.
――――――――――――――――――――――――――――――
Παραπομπές
[1] Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413, άρθρο 16γ: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32023L2413
[2] Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF), C/2025/3602, ενότητα 4.1, παρ. 53: https://eur-lex.europa.eu/eli/C/2025/3602/oj/eng
Ο Ιωάννης Παπαδόπουλος είναι COO της Engaia.
Πηγή: https://energypress.gr/