Ναταλία Κοντώση
Τα συμβόλαια επόμενου μήνα αναφοράς στο ολλανδικό hub TTF ξεπέρασαν ακόμα και τα 60 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2023. Αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση άνω του 80% από την Παρασκευή, την ημέρα πριν από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Τα Στενά διακινούν περίπου το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η αιφνίδια παράλυσή τους — σε συνδυασμό με στρατιωτικά πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής — αναζωπύρωσε τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή της προσφοράς.
Η άμεση αφορμή ήταν η επίθεση στο βιομηχανικό συγκρότημα Ras Laffan στο Κατάρ, που οδήγησε την QatarEnergy να αναστείλει την παραγωγή της σε αυτό που αποτελεί ουσιαστικά την «καρδιά» του δεύτερου μεγαλύτερου εξαγωγέα LNG στον κόσμο. Ταυτόχρονα, δεδομένα παρακολούθησης πλοίων έδειξαν δεξαμενόπλοια LNG να απομακρύνονται από τα Στενά, εν μέσω απειλών της Τεχεράνης για στοχοποίηση εμπορικών πλοίων.
Μέσα σε λιγότερο από 48 ώρες, η παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου είχε πάρει φωτιά.
Ρεκόρ όγκων και άνοδος της κερδοσκοπίας
Η εκτίναξη των τιμών συνοδεύτηκε από έκρηξη της εμπορικής δραστηριότητας. Οι όγκοι στο TTF ξεπέρασαν τις 400.000 MWh τη Δευτέρα — ιστορικό υψηλό — υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι μόνο οι φυσικές ροές, αλλά και οι χρηματοπιστωτικές αγορές που τροφοδοτούν τη μεταβλητότητα.
Οι τιμές στο TTF καθορίζονται κυρίως μέσω συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης — κυρίως του ιδιαίτερα ρευστού συμβολαίου επόμενου μήνα — όπου συναντώνται επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, βιομηχανικοί αγοραστές, έμποροι εμπορευμάτων και κερδοσκοπικά κεφάλαια.
Όταν η αβεβαιότητα εκτοξεύεται, οι αγορές παραγώγων είναι συχνά οι πρώτες που αντιδρούν.
Ο Ole Hvalbye, αναλυτής εμπορευμάτων στη SEB, εκτιμά ότι μια διαταραχή διάρκειας ενός μήνα θα μπορούσε να στερήσει από την Ευρώπη περίπου 5,5 εκατ. τόνους (7,5 δισ. κυβικά μέτρα) LNG τον μήνα και να ωθήσει το TTF σταθερά πάνω από τα 60 ευρώ/MWh.
Ωστόσο, οι φυσικές ροές δεν έχουν καταρρεύσει σε όλη την Ευρώπη. Η Νορβηγία συνεχίζει να προμηθεύει μέσω αγωγών και το αμερικανικό LNG παραμένει διαθέσιμο. Η αγορά αντιδρά όχι μόνο σε όσα συμβαίνουν, αλλά και σε όσα ενδέχεται να συμβούν.
Arbitrage
Στον πυρήνα της ανόδου βρίσκεται μια σκληρή πραγματικότητα: τα φορτία LNG κατευθύνονται στον υψηλότερο πλειοδότη.
Η Ευρώπη μπορεί να μην εξαρτάται άμεσα σε μεγάλο βαθμό από το Κατάρ — το μερίδιό του ανέρχεται περίπου στο 7% της κατανάλωσης της ΕΕ — όμως η Ασία εξαρτάται. Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Κίνα και Ινδία στηρίζονται σημαντικά στις εξαγωγές του Κόλπου. Αν αυτές οι ροές παγώσουν, οι ασιατικοί αγοραστές στρέφονται σε ΗΠΑ, Αφρική ή Αυστραλία.
Για να εξασφαλίσει φορτία, η Ευρώπη πρέπει να διατηρεί τιμές υψηλότερες από τα ασιατικά benchmarks. Αυτή είναι η ουσία του arbitrage.
«Όσο η Ευρώπη χρειάζεται να διασφαλίσει τον εφοδιασμό της, οι τιμές στην ΕΕ πρέπει να παραμένουν πάνω από τα ασιατικά επίπεδα», σημειώνουν διαχειριστές χαρτοφυλακίων. Διαφορετικά, τα δεξαμενόπλοια θα κατευθυνθούν ανατολικά.
Αυτό εξηγεί γιατί το TTF μπορεί να εκτιναχθεί ακόμη κι αν ούτε ένα μόριο καταριανού αερίου δεν είχε αρχικά προορισμό την Ευρώπη.
Η διάρκεια της σύγκρουσης: ο καθοριστικός παράγοντας
Η πολιτική ρητορική ενίσχυσε την ανησυχία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να διαρκέσουν «τέσσερις έως πέντε εβδομάδες», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μ. Ρούμπιο δήλωσε ότι «τα δυσκολότερα πλήγματα δεν έχουν ακόμη έρθει».
Για τους traders, το βασικό ερώτημα είναι η διάρκεια.
Ο Vikas Dwivedi της Macquarie Group εκτιμά ότι ο κόσμος θα μπορούσε να αντέξει κλείσιμο διάρκειας μίας έως δύο εβδομάδων. Πέραν αυτού, οι τιμές του πετρελαίου θα αυξάνονταν απότομα. Μετά την τρίτη εβδομάδα η πίεση εντείνεται· μετά την τέταρτη, ο κίνδυνος γίνεται συστημικός.
Η συμβουλευτική ICIS προβλέπει ότι τα Στενά θα παραμείνουν «ανεπίσημα περιορισμένα» στο άμεσο μέλλον, ενσωματώνοντας ένα επίμονο ασφάλιστρο κινδύνου τόσο στο αργό όσο και στο LNG — ακόμη κι αν επιτευχθεί εκεχειρία.
Εύθραυστο απόθεμα ασφαλείας
Η Ευρώπη εισέρχεται στην κρίση με χαμηλότερα αποθέματα σε σχέση με πέρυσι. Τα επίπεδα αποθήκευσης βρίσκονται μόλις στο 30% της χωρητικότητας — το χαμηλότερο για αυτή την εποχή από τον Απρίλιο του 2022. Στη Γερμανία, τα αποθέματα προσεγγίζουν το 20%.
Η αποθήκευση λειτουργεί ως εποχικό «μαξιλάρι»: τα αποθέματα γεμίζουν το καλοκαίρι ενόψει της χειμερινής ζήτησης. Τα χαμηλά επίπεδα σήμερα σημαίνουν ότι η Ευρώπη ίσως χρειαστεί να αναπληρώσει σε υψηλές τιμές, «κλειδώνοντας» ουσιαστικά το σημερινό ασφάλιστρο στους μελλοντικούς λογαριασμούς.
Οι υψηλές τιμές αερίου ήδη μετακυλίονται στην ηλεκτρική ενέργεια. Οι μονάδες φυσικού αερίου συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή, ιδίως στη Γερμανία. Οι τιμές spot ενισχύθηκαν σημαντικά, με αιχμές σε συγκεκριμένα 15λεπτα διαστήματα.
Κερδοσκοπία έναντι θεμελιωδών μεγεθών
Η ταχύτητα της ανόδου των τιμών — άνω του 80% σε λίγες ημέρες — υποδηλώνει ότι οι κερδοσκοπικές τοποθετήσεις ενίσχυσαν το ράλι. Τα επενδυτικά κεφάλαια αυξάνουν τις «long» θέσεις, ενώ όσοι είχαν ποντάρει σε πτώση σπεύδουν να καλύψουν τις θέσεις τους.
Παρά την άνοδο, το TTF παραμένει πολύ χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά άνω των 300 ευρώ/MWh που καταγράφηκαν το 2022 μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, οι μνήμες παραμένουν νωπές. Οι αγορές θυμούνται πόσο γρήγορα μια διαταραχή μπορεί να εξελιχθεί σε κρίση.
Το αρμπιτράζ εξασφαλίζει ότι οι τιμές συγκλίνουν παγκοσμίως. Η κερδοσκοπία εξασφαλίζει ότι κινούνται γρήγορα.
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν πρόκειται για μια παροδική αναταραχή ή για μια μόνιμη ανατιμολόγηση του γεωπολιτικού κινδύνου. Ένα όμως είναι ήδη σαφές: η Ευρώπη παραμένει δεμένη στις παγκόσμιες ισορροπίες της αγοράς — και όταν αυτές διαταράσσονται, το TTF φλέγεται.
Τι είναι το arbitrage;
Με απλά λόγια το arbitrage είναι η πρακτική εκμετάλλευσης διαφορών τιμής του ίδιου ή παρόμοιου περιουσιακού στοιχείου σε διαφορετικές αγορές ή μορφές, με στόχο την επίτευξη κέρδους χωρίς (θεωρητικά) ανάληψη κινδύνου.
Αγοράζεις κάτι εκεί όπου είναι φθηνότερο και το πουλάς ταυτόχρονα εκεί όπου είναι ακριβότερο, «κλειδώνοντας» τη διαφορά ως κέρδος.
Για παράδειγμα αν το φυσικό αέριο στην Ευρώπη (TTF) διαπραγματεύεται στα 60 €/MWh και στην Ασία η αντίστοιχη τιμή είναι υψηλότερη, ένας trader μπορεί να κατευθύνει ένα φορτίο LNG προς την αγορά με την υψηλότερη τιμή. Η μεταφορά των φορτίων προς την πιο ακριβή αγορά είναι μορφή γεωγραφικού arbitrage.
Πηγή: https://energypress.gr/