Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Η μάχη για το ρωσικό LNG πριν την πλήρη απαγόρευση της 1ης Ιανουαρίου – Τι δείχνει η εικόνα από τον τερματικό σταθμό Yamal

Η μάχη για το ρωσικό LNG πριν την πλήρη απαγόρευση της 1ης Ιανουαρίου – Τι δείχνει η εικόνα από τον τερματικό σταθμό Yamal

Πέτρος Αλεξανδρόπουλος 


A-
Λιγότερες από 50 ημέρες απομένουν πριν τεθεί σε ισχύ η πλήρης απαγόρευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) την 1η Ιανουαρίου του 2027. Κι ενώ οι Βρυξέλλες ετοιμάζονται να κόψουν μία από τις τελευταίες μεγάλες ενεργειακές πηγές εσόδων που χρηματοδοτούν την πολεμική προσπάθεια της Μόσχας στην Ουκρανία, οι ευρωπαϊκές δαπάνες για το υπερψυγμένο αέριο από τον τερματικό σταθμό Γιαμάλ (Yamal) έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα ρεκόρ.

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της γερμανικής περιβαλλοντικής οργάνωσης Urgewald, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών της Kpler, ο εκτιμώμενος λογαριασμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το LNG από τον Yamal «φούσκωσε» στα 8,7 δισ. ευρώ τους πρώτους δέκα μήνες του 2026. Το ποσό αυτό ξεπερνά ήδη κατά 21% τα 7,2 δισ. ευρώ που καταβλήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, θέτοντας την Ένωση σε τροχιά δαπανών ύψους περίπου 10 δισ. ευρώ έως το τέλος του έτους. Μεταξύ Ιανουαρίου και Οκτωβρίου, τα ευρωπαϊκά λιμάνια παρέλαβαν 12,89 εκατομμύρια τόνους LNG από τον Yamal —ποσότητα που ισοδυναμεί με 17,8 δισ. κυβικά μέτρα— μέσω 177 φορτίων, σημειώνοντας αύξηση όγκου κατά 6,3% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι.

Οι αριθμοί αυτοί υπογραμμίζουν τη συνεχιζόμενη εμπλοκή της Ευρώπης με το ρωσικό αρκτικό φυσικό αέριο, ακόμη και την παραμονή μιας ιστορικής αποσύνδεσης. Κατά τους πρώτους δέκα μήνες του έτους, οι Ευρωπαίοι αγοραστές απορρόφησαν το 81% των καταγεγραμμένων παγκόσμιων παραδόσεων του Yamal, επιβεβαιώνοντας την οξεία εξάρτηση του έργου από την ίδια ακριβώς αγορά που πρόκειται να χάσει.

Αγώνας δρόμου ενάντια στον χρόνο ή πρόωρη στροφή;

Παρά τα εντυπωσιακά οικονομικά μεγέθη, οι αναλυτές της αγοράς ενέργειας προειδοποιούν ότι στοιχεία αυτά δεν πρέπει να ερμηνευτούν ως ένδειξη ενός ξέφρενου, τελευταίας στιγμής αγοραστικού κύματος από την Ευρώπη πριν από την προθεσμία του Ιανουαρίου. Αντιθέτως, μια πιο προσεκτική ματιά στα ναυτιλιακά δρομολόγια και στην εποχική εφοδιαστική της Αρκτικής αποκαλύπτει μια πιο σύνθετη μετάβαση που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.

Θεωρητικά, οι υφιστάμενες μακροπρόθεσμες συμφωνίες προμήθειας αφήνουν περιθώριο για περίπου 3,5 εκατομμύρια επιπλέον τόνους LNG από το Yamal να φτάσουν στους ευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς πριν από τις 31 Δεκεμβρίου, δεδομένου ότι οι παραδόσεις βάσει αυτών των συμβολαίων ανήλθαν σε 8,4 εκατομμύρια τόνους έως τον Οκτώβριο. Ωστόσο, ο Αρτούρο Ρεγαλάδο, ανώτερος αναλυτής LNG και φυσικού αερίου στην Kpler, σημειώνει ότι μια ξαφνική έξαρση για τη μεγιστοποίηση αυτών των συμβατικών όγκων φαντάζει απίθανη. Αντί να επιταχύνει τις ροές προς τα δυτικά, η Novatek —η διαχειρίστρια εταιρεία της εγκατάστασης δυναμικότητας 17,4 εκατομμυρίων τόνων ετησίως στη βορειοδυτική Σιβηρία— έχει ήδη αρχίσει να ανακατευθύνει φορτία προς την Ασία.

Μόνο τον Οκτώβριο, από τον Yamal εξήχθησαν 1,03 εκατομμύρια τόνοι LNG σε ασιατικές χώρες, καταγράφοντας άλμα 22% σε σύγκριση με τον Οκτώβριο του 2025. Την ίδια στιγμή, οι εισαγωγές της ΕΕ από τη συγκεκριμένη εγκατάσταση υποχώρησαν σε περίπου 705.600 τόνους τον Οκτώβριο, μειωμένες κατά 11% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο, παρότι η άνοδος των τιμών αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου ώθησε ελαφρώς υψηλότερα τη μηνιαία δαπάνη της Ένωσης. Ο Άλεξ Φρόλεϊ, αναλυτής LNG στην εταιρεία συμβούλων ICIS, εκτιμά με δηλώσεις του στο Montel, ότι οι ευρωπαϊκές εισαγωγές θα παραμείνουν σταθερές γύρω στους 700.000 έως 800.000 τόνους μηνιαίως τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, διατηρώντας τα φθινοπωρινά επίπεδα αντί να επαναλάβουν τους μεγάλους όγκους που παρατηρήθηκαν νωρίτερα μέσα στο έτος.

Η εμπροσθοβαρής φύση των εισαγωγών του 2026 υπαγορεύεται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωγραφία και τους πάγους. Κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, όταν οι χειμερινοί θαλάσσιοι πάγοι αποκλείουν τη Βόρεια Θαλάσσια Οδό ανατολικά μέσω της Αρκτικής προς την Ασία, για τον Yamal δεν υπάρχει επιλογή από το να στέλνει τα εξειδικευμένα παγοθραυστικά δεξαμενόπλοιά του δυτικά προς τα ευρωπαϊκά λιμάνια. Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούνιο, οι παραδόσεις προς την Ευρώπη ήταν περίπου διπλάσιες σε σχέση με τα φθινοπωρινά επίπεδα. Καθώς το ανατολικό αρκτικό πέρασμα άνοιξε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και στις αρχές του φθινοπώρου, η Μόσχα αξιοποίησε αυτό το παράθυρο για να δοκιμάσει τη στροφή της προς τις ασιατικές αγορές προτού ο χειμερινός πάγος κλείσει ξανά τη διαδρομή.

Άνισα βάρη στα ευρωπαϊκά λιμάνια

Εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εξάρτηση από την παραγωγή του Yamal παραμένει έντονα συγκεντρωμένη σε μια χούφτα χωρών της Δυτικής Ευρώπης που διαθέτουν μεγάλους τερματικούς σταθμούς επαναεριοποίησης. Σύμφωνα με στοιχεία της ICIS για την περίοδο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου, η Γαλλία ήταν μακράν ο μεγαλύτερος αποδέκτης, απορροφώντας το 43% όλων των παραδόσεων ρωσικού LNG προς την Ένωση. Ακολούθησαν η Ισπανία με 23%, το Βέλγιο με 22%, η Ολλανδία με 10% και η Πορτογαλία με 2%.

Ενώ ορισμένα κράτη κινήθηκαν επιθετικά για να καταργήσουν σταδιακά τις αγορές στη spot αγορά, τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια υποχρεωτικής πληρωμής (take-or-pay) που διατηρούν μεγάλοι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί όμιλοι —συμπεριλαμβανομένης της γαλλικής TotalEnergies, η οποία κατέχει επίσης μερίδιο 20% στο έργο Yamal — διατήρησαν τη ροή φορτίων μέχρι να τεθεί σε ισχύ η νομική απαγόρευση. Επιπλέον, ευρύτερα στοιχεία δείχνουν ότι οι συνδυασμένες ρωσικές εξαγωγές φυσικού αερίου μέσω αγωγών και LNG προς την Ευρώπη αυξήθηκαν στην πραγματικότητα κατά 4,1% σε ετήσια βάση έως τον Οκτώβριο, αναδεικνύοντας την επίμονη παρουσία των ρωσικών υδρογονανθράκων στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα πριν από τις προθεσμίες του 2027.

Για τους ακτιβιστές υπέρ του κλίματος και κατά του πολέμου, το απροσδόκητο έσοδο των 8,7 δισ. ευρώ συνιστά μια κραυγαλέα αποτυχία πολιτικής κατά την τελική ευθεία της σταδιακής απεξάρτησης. Ο Σεμπάστιαν Ρότερς, υπεύθυνος εκστρατείας κυρώσεων στην Urgewald, προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές αγορές συνεχίζουν να χρηματοδοτούν τη στρατιωτική εκστρατεία της Μόσχας, την ώρα που τα ρωσικά πλήγματα σφυροκοπούν ουκρανικές πόλεις και ενεργειακά δίκτυα. Ωστόσο, μιλώντας στο Montel, τόνισε ότι εάν οι Βρυξέλλες τηρήσουν την προθεσμία της 1ης Ιανουαρίου χωρίς να χορηγήσουν εξαιρέσεις της τελευταίας στιγμής, ο Yamal θα βρεθεί αντιμέτωπο με μια σοβαρή εφοδιαστική και οικονομική ασφυξία. Στερούμενοι κοντινών ευρωπαϊκών τερματικών σταθμών, όπως το Ζεεμπρούγκε στο Βέλγιο και το Μοντουάρ-ντε-Μπρετάν στη Γαλλία, οι Ρώσοι εξαγωγείς θα αντιμετωπίσουν δραματικά μεγαλύτερα ταξίδια, αυξημένο ναυτιλιακό κόστος και συρρικνωμένα περιθώρια κέρδους —ιδίως τους χειμερινούς μήνες, όταν τα παγοθραυστικά δεξαμενόπλοια κατηγορίας Arc7 δεν μπορούν να διασχίσουν εύκολα την ανατολική Αρκτική.

Κλιμάκωση των πιέσεων από τις Βρυξέλλες

Η επικείμενη διακοπή του LNG συμπίπτει με μια ευρύτερη διπλωματική και οικονομική επίθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να σφίξει τον κλοιό γύρω από την πολεμική οικονομία της Μόσχας και να αντιμετωπίσει τον κλιμακούμενο υβριδικό πόλεμο σε ολόκληρη την ήπειρο.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, στις Βρυξέλλες, οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ ετοιμάζονται να εγκρίνουν περισσότερες από εκατό νέες κυρώσεις με στόχο ρωσικές τράπεζες, ενεργειακές εταιρείες και πλοία που ανήκουν στον «σκιώδη στόλο» της Μόσχας, ο οποίος παρακάμπτει τους περιορισμούς στο πετρέλαιο. Τα μέτρα αποτελούν άμεση απάντηση σε ένα κύμα υβριδικών επιθέσεων που αποδίδονται στα ρωσικά δίκτυα πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων κυβερνοεπιθέσεων, εμπρησμών και μιας αποτραπείσας επίθεσης με drone σε αεροδρόμιο στη Γερμανία.

Η ώρα της κρίσης τον Ιανουάριο

Καθώς ο χειμώνας εγκαθίσταται στη χερσόνησο Γιαμάλ, η μάχη για το ρωσικό LNG εισέρχεται σε μία αποφασιστική φάση. Επί σχεδόν πέντε χρόνια από την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, το αρκτικό φυσικό αέριο απολάμβανε ένα καθεστώς προστασίας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, θωρακισμένο από τους φόβους για ελλείψεις εφοδιασμού και εκτίναξη των τιμών. Αυτή η εποχή τελειώνει την 1η Ιανουαρίου.

Το κατά πόσον η Μόσχα μπορεί να ανακατευθύνει επιτυχώς 17 εκατομμύρια τόνους ετήσιας παραγωγής αρκτικού αερίου προς την Ασία χωρίς τους ευρωπαϊκούς κόμβους μεταφόρτωσης και τις δυτικές ναυτιλιακές υπηρεσίες παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Με τους χειμερινούς πάγους να πυκνώνουν κατά μήκος της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού και τις Βρυξέλλες να προετοιμάζουν το 22ο κύμα κυρώσεων, οι αριθμοί από το Γιαμάλ υποδηλώνουν ότι, ενώ η Ευρώπη πλήρωσε έναν βαρύ τελικό λογαριασμό το 2026, η αρκτική επιχείρηση φυσικού αερίου του Κρεμλίνου πρόκειται να αντιμετωπίσει τη σκληρότερη δοκιμασία της μέχρι σήμερα.



Πηγή: https://energypress.gr/




ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ