Πανηγυρικός της 15/10/1995 όπως συντάχθηκε και εκφωνήθηκε στη Κεντρική πλατεία της Πτολεμαΐδας κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων των Ελευθερίων της πόλης από τον αείμνηστο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΛΕΥΚΟΠΟΥΛΟ διατελέσαντα ΔΗΜΑΡΧΟ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑΣ (1964-1974).

(Από το προσωπικό – οικογενειακό αρχείο του Γεώργιου Αρ. Λευκόπουλου).

 

ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΩΝ ΠΤΟΛΕΜΑΪΔΑΣ (15/10/1995)

 

«Έλληνες, εάν σώσωμεν την Μακεδονίαν μας, η Μακεδονία θα μας σώσει», είναι ο προφητικός στοχασμός ενός μεγάλου Έλληνος Μακεδόνος, του αειμνήστου Ίωνος Δραγούμη, ο οποίος διείδε τη μεγάλην αξίαν της ευλογημένης τούτης γης που λέγεται Μακεδονία, της καρδιάς της Ελλάδος, απ' τους αρχαιοτάτους ακόμη χρόνους μέχρι σήμερον, της οποίας οι παλμοί ακούγονται δυνατά και το αίμα της κυκλοφορεί ορμητικά και διοχετεύεται εις όλον τον κορμόν της πατρίδος μας.

Αλλά στο πέρασμα των αιώνων, τι κι αν διαβήκαν Πέρσες και Λατίνοι, τι κι αν διαβήκαν Τούρκοι και Βούλγαροι, τι κι αν διαβήκαν Σλάβοι, Ιταλοί ή Γερμανοί, δεν χάθηκε κι ούτε θα χαθεί· είναι το φως η Ελλάδα που δεν σβήνει.

Σεβασμιώτατε,

Κύριε Γενικέ Γραμματέα Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας,

Κύριοι Βουλευταί,

Κύριε Νομάρχα,

Στρατηγοί μας,

Κύριε Δήμαρχε,

Κύριε Επιθεωρητά Αστυνομίας Δυτικής Μακεδονίας,

Κύριε Διοικητά Περιφερειακής Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών,

Κυρίες και κύριοι,

Μαθητιώσα Νεολαία,

Είχεν έλθει το πλήρωμα του χρόνου που η σκλαβωμένη Μακεδονία μας έπρεπε να ελευθερωθεί και να ενωθεί με τη μητέρα Ελλάδα.

Και έτσι σήμερα, ύστερα από 83 χρόνια που πέρασαν, εορτάζομεν την απελευθέρωσιν της πόλεώς μας, της Πτολεμαΐδας, από τον βαρύν ζυγόν της δουλείας του Τούρκου κατακτητού.

Ημέραν Εθνικής παλιγγενεσίας πρέπει να καλούμε την 15ην Οκτωβρίου, διότι την ημέραν αυτήν, το 1912, βλέπομεν να επαναστρέφουσιν εις ημάς τους Έλληνες χρόνοι αρχαίας ευκλείας, σφυρηλατείται ο θρησκευτικός και εθνικός ημών χαρακτήρ επί του άκμονος των συμφορών και αναβαπτιζόμεθα εν πυρί και κατατηκόμεθα εις τέφραν Φοίνικος, όπως πολύ επιγραμματικά διεκήρυξε ο Εθνομάρτυρ Χρυσόστομος Σμύρνης.

Ύστερα λοιπόν από δουλείαν εις τον Τουρκικόν ζυγόν τετρακοσίων πενήντα χρόνων και απείρους θυσίας και ολοκαύτωμα των υποδούλων Ελλήνων με εξεγέρσεις και επαναστάσεις διά την κατάκτησιν της ελευθερίας, πραγματοποιήθηκε επιτέλους το όνειρο τόσων γενεών που ζούσαν και

απέθνησκαν με το όραμα του λυτρωμού, για να τονίσει με μεγάλη ευστοχία ο Εθνικός μας ποιητής Κωστής Παλαμάς στον προφητικό του λόγο:

Και αν πέσαμε σε πέσιμο πρωτάκουστο

και σε γκρεμό κατρακυλήσαμε

που πιο βαθύ καμιά φυλή δεν είδε ως τώρα,

είναι γιατί με των καιρών το πλήρωμα

όμοια βαρύ έν' ανέβασμα μας μέλλεται

προς ύψη ουρανοφόρα.

Τα ιστορικά γεγονότα τα οποία συνετάραξαν την εποχήν αυτήν του 1912 ολόκληρη την Ελλάδα αλλά και ολόκληρη τη Βαλκανική Χερσόνησο, φέρονται εις την Ιστορία υπό το όνομα Βαλκανικοί Πόλεμοι.

Εις τους πολέμους αυτούς, τέσσερα Βαλκανικά Κράτη –Ελλάς, Βουλγαρία, Σερβία, Μαυροβούνιο– το 1912 συνεμάχησαν και απεφάσισαν από κοινού να εκδιώξουν τους Τούρκους από την Ευρωπαϊκήν Τουρκίαν και να ελευθερώσουν τους υποδούλους αδελφούς των από τον επαχθή ζυγόν της Τουρκικής τυραννίας.

Την 25ην Σεπτεμβρίου 1912 το Μαυροβούνιο εκήρυξε τον πόλεμο κατά της Τουρκίας.

Την 30ήν του ιδίου μηνός, τα υπόλοιπα Βαλκανικά Κράτη απέστειλαν ταυτοσήμους διακοινώσεις εις την Τουρκίαν και εζήτησαν ευρυτάτην αυτονόμησιν των εν τη Ευρώπη κτήσεων του Σουλτάνου.

Η Τουρκική Κυβέρνησις, η οποία αντιμετώπιζε με περιφρόνηση τα Βαλκανικά κράτη, εκήρυξε τον πόλεμο κατά της Σερβίας και Βουλγαρίας την 4ην Οκτωβρίου.

Στην Ελλάδα, από τη νύκτα της 18ης Σεπτεμβρίου που κηρύχθηκε επιστράτευση, ένας πυρετός πατριωτισμού κατέλαβε τις ψυχές όλων. Οι Έλληνες ντύνονταν την τιμημένη στρατιωτική στολή, ενώ συγχρόνως από παντού έφταναν πληροφορίες ότι οι μετανάστες μας επιστρέφουν στην Ελλάδα για να πολεμήσουν με τη θέλησή τους κάτω από τη σημαία της πολυπόθητης πατρίδος τους.

Οι φοιτηταί έκαναν τον Ιερό τους Λόχο και οι γεροντότεροι οπλαρχηγοί τα ανταρτικά τους σώματα. Οι στρατιωτικοί σχηματισμοί, οι ζητωκραυγές, τα πατριωτικά τραγούδια, οι μεταφορές πολεμοφοδίων δονούσαν την ατμόσφαιρα, και αισθήματα πατριωτικής εξάρσεως, χαράς, ανατάσεως και ενθουσιασμού ηλέκτριζαν τις καρδιές των Ελλήνων.

Την 5ην Οκτωβρίου του 1912 η Ελλάς εκήρυξε τον πόλεμο κατά της Τουρκίας.

Μεγαλόστομο το πρόσταγμα της πατρίδος, ολοπρόθυμος στο κάλεσμά της ο αγωνιστής.

Όλες οι αρετές των Ελλήνων συναγωνίζονται να δώσουν τον υπέρτατο βαθμό τους τώρα που το χρέος τους καλεί.

Και δεν πέρασαν οκτώ μέρες και η ορμή των Ελλήνων έφερε τα στρατεύματά μας στις 13 Οκτωβρίου, στις 2:20 το απόγευμα, από την Ελασσόνα, το Σαραντάπορο, τα Σέρβια, την Κοζάνη, στο χωριό Κόμανος.

Στα χωριά Άνω και Κάτω Καϊλάρια, στη σημερινή Πτολεμαΐδα, υπήρχε η πληροφορία ότι βρίσκονταν μερικοί άτακτοι Τουρκαλβανοί.

Απτόητη η Ταξιαρχία συνέχισε την πορεία της και σ' ένα χιλιόμετρο νοτίως του Προαστίου, όπου οι εγκαταστάσεις της ΛΙΠΤΟΛ, δέχθηκε πυρά πεζικού. Ανέκοψε την προέλασή της και παρέμεινε στον Κόμανο. Την επομένη ημέρα το πρωί πληροφορήθηκε ότι στα Καϊλάρια ευρίσκοντο δύο Τάγματα Αλβανών Γκέκηδων που, ενώ είχαν αρχίσει πορεία για το Αμύνταιο, πήραν διαταγή και επέστρεψαν εδώ.

Στις 14 Οκτωβρίου ένας ουλαμός της Ταξιαρχίας Ιππικού έπιασε τα υψώματα ανατολικώς του Προαστίου και το μεσημέρι εγκαταστάθηκε εκεί ολόκληρη ίλη ιππικού.

Το απόγευμα σαν χθες, το Γενικό Στρατηγείο που είχε έδρα στην Κοζάνη, έδωσε γενική διαταγή για την ενέργεια του Στρατού στις 15 Οκτωβρίου. Ένα απόσπασμα της διαταγής όριζε να προελάσει η 5η Μεραρχία προς Καϊλάρια.

Ήταν η ώρα 3 το απόγευμα όταν η εμπροσθοφυλακή της Μεραρχίας πήρε θέση στην έξοδο της στενωπού ανατολικώς του Προαστίου. Μία Μοίρα Πυροβολικού ετάχθη ανατολικώς του δρόμου, έτοιμη προς πυροβόλησιν.

Ο Διοικητής της εμπροσθοφυλακής κάλεσε τους Τούρκους κατοίκους των Καϊλαρίων να δηλώσουν υποταγή και να παραδώσουν τα όπλα. Εις τη διαταγήν αυτήν συνεμορφώθησαν οι κάτοικοι των Άνω Καϊλαρίων. Οι κάτοικοι όμως των Κάτω Καϊλαρίων εδυστρόπισαν και δεν προθυμοποιήθηκαν να εκτελέσουν τη διαταγή· ηναγκάσθησαν όμως όταν η Μοίρα του Πυροβολικού εξαπέστειλε μερικές βολές.

Τμήματα του 23ου Συντάγματος Πεζικού εισήλθον εις τα δύο χωριά Καϊλάρια (σημερινή Πτολεμαΐδα) και παρέλαβαν τα όπλα έως τις 6 το απόγευμα.

Η απελευθέρωσις όμως της Πτολεμαΐδας κατά την ιστορικήν αυτήν ημέραν του 1912 δεν συνετελέσθη αναιμάκτως, αλλά είχε πολλούς νεκρούς και τραυματίες, που με το πολύτιμο αίμα τους εστερέωσαν το δένδρο της ελευθερίας σ' αυτόν τον τόπο.

Ιδού πώς περιγράφει του λόγου το αληθές ο πολεμικός ανταποκριτής που ευρίσκετο εις Κοζάνην:

«Ήδη αι αίθουσαι του Νοσοκομείου γεμίζουν από ασθενείς και τραυματίας. Φθάνουν συνεχώς με αμάξας ή και αυτοκίνητα. Μεταφέρονται από τα Καϊλάρια, χωρίον βορείως της Κοζάνης επί της οδού προς Μοναστήριον.

Τα Καϊλάρια είχον καταληφθεί υπό των Ελληνικών στρατευμάτων, τα οποία είχον αναλάβει την κάλυψιν της αριστεράς πλευράς του Στρατού που εκινείτο προς Βέροιαν.

Ο Τουρκικός πληθυσμός είχεν παραδοθεί άνευ όρων και είχεν αυτοβούλως παραδώσει όλον τον ευρισκόμενον εις το χωρίον οπλισμόν, ως ισχυρίσθη.

Την εσπέραν, αι απελευθερωτικαί δυνάμεις, αφού ετοποθέτησαν φρουράς, ήσαν απησχολημέναι με την οργάνωσιν του καταυλισμού του στρατού, όταν αιφνιδίως ηκούσθησαν πυροβολισμοί εξ όλων των πλευρών και οι Τούρκοι, εν μέσω κραυγών αγρίων ζώων, ήρχισαν να βάλλουν εξ όλων των ανοιγμάτων των οικιών σχεδόν εξ επαφής κατά των αιφνιδιασθέντων Ελλήνων και εν συνεχεία επετέθησαν κατ' αυτών με μαχαίρας εις τας χείρας.

Αρκετοί εσφαγιάσθηκαν ανάνδρως και πολλοί ετραυματίσθησαν φρικτώς.

Αλλά οι Έλληνες στρατιώται ταχέως ανέκτησαν την ψυχραιμίαν των.

Ούτως οι Τούρκοι δεν κατόρθωσαν να αρπάξουν τον οπλισμόν των εχθρών των, τους οποίους ήθελαν να εκμηδενίσουν.

Διεξήχθη σύντομος μάχη. Αρκετοί Τούρκοι εφονεύθησαν, τριακόσιοι συνελήφθησαν αιχμάλωτοι και εστάλησαν εις Κοζάνην.

Αυτήν την φοράν ο αφοπλισμός διενεργήθη κατά τοιούτον τρόπον, ώστε δεν κατέστη δυνατόν να αποκρυβεί έστω και ένα όπλο.

Ελήφθησαν τα απαραίτητα μέτρα διά να παύσουν οι Τούρκοι να έχουν διάθεση να αθετήσουν τον λόγο των, κάτι που ευρίσκουν απολύτως φυσικόν, αφού το Κοράνι επιτρέπει να αθετείται λόγος δοθείς προς Χριστιανούς.

Τα θύματα της ανάνδρου επιθέσεως των Καϊλαρίων θα τύχουν καλής φροντίδας και περιθάλψεως εις το εδώ Νοσοκομείο.

Μεταξύ των κυριών που ως εθελόντριες νοσοκόμοι προσφέρουν τας υπηρεσίας των ήσαν η κυρία Παύλου Μελά, χήρα του ήρωος Μακεδονομάχου, η κυρία Σλήμαν, η χήρα του διασήμου αρχαιολόγου, και η κόρη της, κυρία Ανδρομάχη Μελά».

Το βράδυ της ιδίας ημέρας τα τμήματά μας κατείχαν τη γραμμή Ανατολικό – Πτολεμαΐδα – Άρδασσα. Το Στρατηγείο της ηρωικής 5ης Μεραρχίας διανυκτέρευσε στο Προάστιο. Ο Στρατός μας θα αναπαυόταν για να συνεχίσει την άλλη μέρα τη θριαμβευτική του πορεία για την απελευθέρωση και άλλων υποδούλων Ελλήνων.

Έτσι απελευθερώθηκε πριν από 83 χρόνια, σαν σήμερα, η περιοχή μας, και μαζί μ' αυτήν, σε λίγους μήνες, μεγάλα τμήματα της τετιμημένης γης της Μακεδονίας μας.

Πέρασαν από τότε 83 χρόνια, και τα χρόνια που ακολούθησαν τους νικηφόρους πολέμους του '12-'13 ήσαν για την Ελλάδα γεμάτα πολέμους και συμφορές.

Εις όλους αυτούς τους πολέμους ο Ελληνικός λαός, πιστός εις τας υψηλάς παραδόσεις του Γένους, δεν λύγισε ποτέ.

Πάντοτε προέταξε τα στήθη του και εστάθη ακλόνητος εις την έπαλξιν της ελευθερίας και της ειρήνης, ιδεώδη που συνυφάνθησαν πάντοτε με τη θριαμβευτικήν πορείαν του Έθνους εις τον δρόμον του πολιτισμού.

Η αδάμαστη Ελληνική ψυχή δεν λύγισε προ των απειλών ούτε της πανισχύρου Ιταλίας κατά το 1940 και απέδειξε εις τη χλωμήν τότε ανθρωπότητα ότι οι Έλληνες δεν είναι πλασμένοι να κτίζουν μόνο Παρθενώνες, αλλά να δημιουργούν και τη δόξαν και το έπος του 1940 εναντίον της Ιταλίας εις τα βουνά

της Πίνδου, ως επίσης και τον θαυμασμόν του 1941 εναντίον της Χιτλερικής Γερμανίας· τότε που μια παγκόσμιος διαδήλωσις θαυμασμού εχθρών και φίλων έδωκε το αρμόζον νόημα εις τους αγώνες μας εκείνους, τους γεμάτους από τρόπαια λαμπρά ηρωισμού και αυτοθυσίας.

Όλος ο κόσμος εθαύμασε και ύψωσε εις τον ουρανόν της δόξης την καθηγιασμένην μικράν Πατρίδα μας, τη χώρα των ηρώων.

Οι αγώνες του Ελληνικού λαού και κατά το '12 εναντίον των Τούρκων και εναντίον των Βουλγάρων, καθώς επίσης και το 1940-'41, οδήγησαν στις υψηλότερες κορυφές θάρρους και θυσίας και απέδειξαν ότι αυτός ο ενθουσιασμός και η ωραία περιφρόνησις του θανάτου είναι τα θεμέλια της ελευθερίας.

Οι αγώνες του '12-'13 αποτελούν ουσιαστικά και την πιο λαμπρή δικαίωση των αγωνιστών του Μακεδονικού Αγώνος του 1904, όπου με τη θυσία του ήρωος Παύλου Μελά ευαισθητοποιήθηκαν και οι τότε Κυβερνήσεις του Ελληνικού κράτους, αλλά και ακόμη περισσότερο οι κάτοικοι αυτής της σπαρμένης με τύμβους ένδοξης Μακεδονικής υπαίθρου, για να αναχαιτίσουν τα σατανικά σχέδια των Βουλγάρων που σαν σκοπό είχαν την αλλοίωση του εθνικού φρονήματος των Ελληνικών πληθυσμών.

Φέτος συμπληρώνονται 91 χρόνια από τη θυσία του ήρωος και πρωτεργάτου του Μακεδονικού Αγώνος, Παύλου Μελά.

Ας αγκαλιάσωμε με τη σκέψη μας και ας κλείσωμε μες στην καρδιά μας, κατά την ιστορική αυτή ημέρα της απελευθερώσεως της πόλεώς μας, και όλες τις άλλες ηρωικές μορφές του Μακεδονικού Αγώνος, όπως είναι ο Γερμανός Καραβαγγέλης, ο Καπετάν Φούφας, ο Καπετάν Κόττας, ο ήρωας εκ της Βλάστης Ιωάννης Μπομπαράς και των τόσων άλλων γνωστών και ανωνύμων αγωνιστών της Ελληνικής Πατρίδος.

Και εντούτοις, ύστερα από τόσους πολέμους και καταστροφές, αφάνταστη ανάπτυξη και πρόοδος συνετελέσθη στο μικρό αυτό χώρο, σε όλους τους τομείς της εθνικής και κοινωνικής μας ζωής.

Η άλλοτε φτωχή και παραμελημένη αυτή περιοχή, μέσα σε 83 χρόνια έγινε μια ευημερούσα περιοχή της πατρίδος μας, γιατί η Ελληνική ζωτικότης και η δραστηριότης ελευθέρων Ελλήνων άλλαξε την περιοχή και την πόλη και την έκανε αγνώριστη και ασύγκριτη προς τα παλαιά Καϊλάρια.

Είναι σήμερα η ελεύθερη και αξιοζήλευτη Πτολεμαΐδα.

Ιδού τι ημπορεί να κατορθώσει το δαιμόνιο των Ελλήνων όταν αποκτήσουν το ποθητό αγαθό και το πρώτο, την ελευθερία, την οποίαν οι κάτοικοι αυτού του τόπου την ανήγαγον εις σφαίραν ηθικής ανατάσεως, ψυχικού κάλλους και πνευματικής δυνάμεως.

Εκ μέρους δε των Πανελλήνων, θα πρέπει να είναι αδιάκοπη και συνεχής η απότισις του οφειλομένου ελαχίστου φόρου τιμής και ευγνωμοσύνης προς όλους τους υπέρ της πίστεως και της πατρίδος πολεμιστάς του Μακεδονικού Αγώνος, που με την υπερτάτην θυσίαν των συνετέλεσαν στο να παραμείνει οριστικώς Ελληνική η τρισένδοξη Μακεδονία μας, για να εμπνεύσει τον εθνικό

μας ποιητή και να γράψει αυτό που αποτελεί και το σημερινό μήνυμα σ' αυτή τη δύσκολη καμπή της ιστορίας για κάθε εχθρό και άσπονδο φίλο, για κάθε υποτιθέμενο σύμμαχο και ανιστόρητο συνεταίρο:

Κι ήτανε και μια χώρα – χτισμένη σε μια ράχη

Του Ηλιού το φέγγος ήταν – Κι ογύρω της οι βράχοι

Κι ήτανε και μια χώρα – Σε μια ράχη απλωμένη

Ρώτησα:

«Εδώ πεθαίνει;» – Κι άκουσα:

«Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΕΙ!»

ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΣ!

 

 

Στη φωτό 1 ο πατέρας μου.

Στη φωτό 2 μάλλον με το συνδυασμό Δαδούλη κατά τις δημοτικές του 1975 

Στη φωτό 3 και 4 από έργα υδροδότησης. Εγκαταστάθηκε δίκτυο ύδρευσης 75.000 μέτρων, με παράλληλη κατασκευή γεωτρήσεων, σύνδεση 6.500 χιλιάδων ιδιωτικών παροχών. Χωρίς να ανέβει το κόστος του νερού. Κολοσσιαίο έργο υποδομής που άλλαξε τους ρυθμούς ζωής της πόλης, καθώς πριν το έργο η υδροληψία γινόταν από κοινόχρηστες βρύσες. Ο Αριστείδης Λευκόπουλος ως Δήμαρχος με τους συνεργάτες του έφερε τις βρύσες από τις γειτονιές μέσα στα σπίτια. 

Στη φωτό 5 από εκδήλωση στον Καλό Σαμαρείτη. 

Στη φωτό 6 η πρώτη ημέρα του συνδυασμού ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΙΣ τον Αύγουστο του 1964 στο δημαρχείο της πόλης μετά την εκλογική νίκη (από την πρώτη Κυριακή) στις δημοτικές εκλογές του 1964. 

Πηγή: Συντακτική ομάδα PtolemaidaNews.gr