Η Σαουδική Αραβία φέρεται να αντιτάχθηκε στην ένταξη της Αιγύπτου στο σύμφωνο ασφαλείας που υπέγραψε την περασμένη εβδομάδα με την Τουρκία και το Πακιστάν, παρά τις προσπάθειες της Άγκυρας να συμπεριληφθεί και το Κάιρο. Αυτό υποστήριξαν τρεις σαουδαραβικές πηγές με γνώση των σχετικών συνομιλιών, μιλώντας στο Middle East Eye (MEE).
Σύμφωνα με μία από τις πηγές, πρώην υψηλόβαθμο σύμβουλο της σαουδαραβικής μοναρχίας, το Ριάντ δεν επιθυμούσε τη συμμετοχή της Αιγύπτου «τουλάχιστον προς το παρόν». Και οι τρεις πηγές, οι οποίες ζήτησαν να παραμείνουν ανώνυμες λόγω της ευαισθησίας του θέματος, απέδωσαν τη στάση αυτή στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στην κυβέρνηση του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι. Παράλληλα, εκτίμησαν ότι το Κάιρο δεν διαθέτει πλέον τη στρατηγική και στρατιωτική αξία που είχε στο παρελθόν.
Η λεγόμενη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας υπεγράφη την Παρασκευή στην ιερή πόλη της Μέκκας και προβλέπει ότι μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον και των τριών. Σαουδάραβες αξιωματούχοι την έχουν χαρακτηρίσει ως έναν μηχανισμό για την ενίσχυση των κοινών αμυντικών δυνατοτήτων. Ωστόσο, το κείμενο της συμφωνίας δεν αποσαφηνίζει πλήρως τον τρόπο λειτουργίας της, τα συγκεκριμένα γεγονότα που θα ενεργοποιούσαν την κοινή άμυνα ή τον τρόπο με τον οποίο θα παρεχόταν στρατιωτική βοήθεια σε περίπτωση κρίσης.
Οι σαουδαραβικές πηγές συνέδεσαν την απόφαση αποκλεισμού της Αιγύπτου με τις ήδη υπάρχουσες εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου. Υπενθύμισαν ότι η Σαουδική Αραβία υπήρξε ο σημαντικότερος οικονομικός υποστηρικτής της κυβέρνησης Σίσι μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2013, διαθέτοντας αρχικά περίπου 25 δισ. δολάρια για τη στήριξη της αιγυπτιακής οικονομίας. Ωστόσο, όπως υποστήριξαν, το Ριάντ έχει πλέον απογοητευτεί από αυτό που αντιλαμβάνεται ως ανεπαρκή ανταπόδοση και περιορισμένη υποστήριξη του Καΐρου σε κρίσιμα ζητήματα ασφάλειας.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρθηκε η περιορισμένη, κατά την άποψή τους, αιγυπτιακή συμμετοχή στον πολυετή πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας εναντίον των Χούθι στην Υεμένη, καθώς και η στάση της Αιγύπτου κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν.
Παράλληλα, στο Ριάντ φαίνεται να ενισχύονται οι ανησυχίες για την ολοένα στενότερη σχέση του Καΐρου με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Οι πηγές στάθηκαν ιδιαίτερα στη στήριξη του Άμπου Ντάμπι προς αυτονομιστικές δυνάμεις στη Νότια Υεμένη, τις οποίες η Σαουδική Αραβία θεωρεί απειλή για την εθνική της ασφάλεια και τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Δύο από τις πηγές ανέφεραν ότι η Αίγυπτος απέστειλε συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στα ΗΑΕ μετά τις ιρανικές επιθέσεις, ενώ ο Σίσι επισκέφθηκε επανειλημμένα τον πρόεδρο των Εμιράτων, Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ. Αντίστοιχη κίνηση στήριξης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν καταγράφηκε προς τη Σαουδική Αραβία. Αυτό φέρεται να ενίσχυσε την καχυποψία του Ριάντ για το βάθος της αιγυπτιακής προσέγγισης με το Άμπου Ντάμπι.
Οι σαουδαραβικές πηγές υποστήριξαν ακόμη ότι ορισμένες επιλογές των ΗΑΕ έρχονται σε αντίθεση με τα στρατηγικά συμφέροντα της Αιγύπτου. Μεταξύ αυτών ανέφεραν τη δραστηριοποίηση των Εμιράτων στη Σομαλιλάνδη, τη στρατηγική σχέση τους με το Ισραήλ, τη στήριξη προς την Αιθιοπία κατά τη διαμάχη για το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης, καθώς και την υποστήριξη των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν.
Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με μία από τις πηγές, η συνεχιζόμενη προσέγγιση Καΐρου και Άμπου Ντάμπι έχει εντείνει τις αμφιβολίες της Σαουδικής Αραβίας σχετικά με το κατά πόσο η Αίγυπτος αποτελεί αξιόπιστο στρατηγικό εταίρο. Μία άλλη πηγή περιέγραψε τη σημερινή σχέση ως μια κατάσταση όπου το Ριάντ αντιμετωπίζει πλέον την Αίγυπτο περισσότερο ως χώρα που εξαρτάται από την οικονομική στήριξη του Κόλπου παρά ως ισότιμο και αξιόπιστο εταίρο.
Ο πρώην σύμβουλος υποστήριξε ότι η Αίγυπτος διαχρονικά στηριζόταν στη Σαουδική Αραβία, στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες εξωτερικές δυνάμεις, χωρίς να προσφέρει αντίστοιχα ανταλλάγματα. Κατά την άποψή του, αυτό έχει δημιουργήσει σοβαρές αμφιβολίες στο Ριάντ για την αξιοπιστία του Καΐρου.
Η Τούρκικη πίεση
Η Άγκυρα, πάντως, φαίνεται ότι επιθυμούσε την ένταξη της Αιγύπτου στη συμφωνία. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε το Σάββατο ότι το Κάιρο αποτελεί «φυσικό εταίρο» για την Τουρκία και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξής του στο μέλλον, μόλις επιλυθούν ορισμένα τεχνικά ζητήματα.
Τουρκικές πηγές ανέφεραν στο MEE ότι η Άγκυρα είχε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τη συμμετοχή της Αιγύπτου και είχε υποβάλει επίσημη πρόταση προς αυτή την κατεύθυνση. Όταν, ωστόσο, κατέστη σαφές ότι το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να προσχωρήσει, οι υπόλοιπες χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς την Αίγυπτο.
Οι σαουδαραβικές πηγές, από την πλευρά τους, αμφισβήτησαν την εκδοχή ότι η ίδια η Αίγυπτος απέρριψε τη συμφωνία. Ο πρώην σύμβουλος χαρακτήρισε μάλιστα «γελοία» την υπόνοια ότι το Κάιρο επέλεξε να μην συμμετάσχει. Όπως υποστήριξε, ο Σίσι θα επιθυμούσε να ενταχθεί, κυρίως λόγω των οικονομικών οφελών που θα μπορούσε να αποκομίσει.
Ο ίδιος ανέφερε ότι οι Σαουδάραβες υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν σοβαρές επιφυλάξεις για την αξιοπιστία και την αφοσίωση του Σίσι και δεν τον εμπιστεύονται στον ίδιο βαθμό με τις ηγεσίες της Τουρκίας και του Πακιστάν. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι η Τουρκία επιθυμούσε τη συμμετοχή της Αιγύπτου, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί εκ νέου στο μέλλον, εφόσον υπάρξει αλλαγή στη στάση του Καΐρου.
Οι ίδιες πηγές υποστήριξαν ότι τόσο η Τουρκία όσο και το Πακιστάν διαθέτουν μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνατότητες που μπορούν να συνεισφέρουν στη νέα συμμαχία. Η Τουρκία έχει αναπτύξει σημαντικά την αμυντική της βιομηχανία, ενώ το Πακιστάν διαθέτει ανεπτυγμένη βιομηχανία όπλων και μεγάλο μόνιμο στρατό.
Αντίθετα, σύμφωνα με τις πηγές, η αιγυπτιακή στρατιωτική βιομηχανία επικεντρώνεται σε σημαντικό βαθμό σε δραστηριότητες πολιτικής παραγωγής και δεν διαθέτει αντίστοιχο επίπεδο προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας. Παράλληλα, διατυπώθηκαν αμφιβολίες για την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αποτελεσματικότητα των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων.
Έτσι, η απόφαση του Ριάντ δεν φαίνεται να αφορά αποκλειστικά την πολιτική ευθυγράμμιση του Καΐρου, αλλά και την πρακτική συνεισφορά που θα μπορούσε να προσφέρει η Αίγυπτος σε μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Οι ανησυχίες για τον ρόλο της Αιγύπτου
Η στάση της Σαουδικής Αραβίας εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη σταδιακή υποχώρηση της επιρροής της Αιγύπτου στη Μέση Ανατολή. Ο Economist ανέφερε πρόσφατα ότι η χώρα, η οποία επί δεκαετίες προβαλλόταν ως βασικός πυλώνας της περιφερειακής τάξης, έχει πλέον χάσει μέρος του ρόλου της τόσο ως μεσολαβητής όσο και ως στρατιωτική δύναμη.
Για πολλές δεκαετίες, η Αίγυπτος αποτελούσε σημαντικό στρατιωτικό εταίρο των κρατών του Κόλπου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η συμμετοχή της στον διεθνή συνασπισμό υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που απελευθέρωσε το Κουβέιτ από τις ιρακινές δυνάμεις το 1991. Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα φαίνεται διαφορετική, καθώς σύμφωνα με τις σαουδαραβικές πηγές ακόμη και το Κουβέιτ εμφανίζεται περισσότερο διατεθειμένο να εξετάσει τη συμμετοχή στη Συμφωνία της Μέκκας παρά να στηριχθεί στην παλαιότερη μορφή στρατιωτικής συνεργασίας με την Αίγυπτο.
Υπό την ηγεσία του Σίσι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Αίγυπτος έχει καταστεί ολοένα περισσότερο εξαρτημένη από την εξωτερική οικονομική βοήθεια, χωρίς να προσφέρει αντίστοιχα οφέλη στα κράτη που τη στηρίζουν σε κρίσιμα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.
Ο πρώην σύμβουλος υποστήριξε ότι, παρά τις δύσκολες σχέσεις που έχουν κατά καιρούς διαμορφωθεί μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας, το Ριάντ θεωρεί πλέον την Άγκυρα πιο αξιόπιστο εταίρο από το Κάιρο. Ειδικότερα, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για την αξιοπιστία του Σίσι και τόνισε ότι η σαουδαραβική ηγεσία δυσκολεύεται να τον εμπιστευθεί.
Την ίδια στιγμή, μέρος των σαουδαραβικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει εκφράσει αντίθεση στην πιθανή ένταξη της Αιγύπτου στη συμφωνία. Λογαριασμοί που θεωρούνται προσκείμενοι στη σαουδαραβική ηγεσία έχουν αναρτήσει περιεχόμενο που υποδηλώνει ότι το Κάιρο δεν είναι ευπρόσδεκτο στη νέα συμμαχία.
Μεταξύ αυτών ήταν και ο ανώνυμος λογαριασμός @Columbuos, ο οποίος θεωρείται ευρέως ότι συνδέεται με τον Σαούντ αλ Καχτάνι, πρώην υψηλόβαθμο συνεργάτη του διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν. Σε ανάρτησή του υποστήριξε ότι η συμμαχία δεν μπορεί να είναι ανοιχτή σε χώρες που επιδιώκουν μόνο να αντιμετωπίσουν τα δικά τους προβλήματα και να αποκομίσουν οφέλη, χωρίς να συμβάλλουν παράλληλα στην κοινή ασφάλεια της περιοχής.
Παρά τις έντονες επιφυλάξεις, πάντως, οι τρεις σαουδαραβικές πηγές ξεκαθάρισαν ότι η σημερινή στάση του Ριάντ δεν σημαίνει οριστικό αποκλεισμό της Αιγύπτου. Η πόρτα για μια μελλοντική ένταξη παραμένει θεωρητικά ανοιχτή, υπό την προϋπόθεση όμως ότι το Κάιρο θα αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστο και ουσιαστικό εταίρο. Για την ώρα, η θέση της Σαουδικής Αραβίας είναι ότι η Αίγυπτος θα πρέπει να παραμείνει εκτός της συμφωνίας.
Πηγή: https://www.zougla.gr/