Πέτρος Αλεξανδρόπουλος 

Παρά την πρόσφατη ισχυρή δυναμική που παρουσίασε η αγορά πράσινου υδρογόνου στην Ευρώπη,  η ανάπτυξή του εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, που έγκεινται κυρίως σε θέματα οικονομικής βιωσιμότητας.

Μάλιστα, όπως επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς η εμπορική ανάπτυξη του πράσινου υδρογόνου σε μεγάλη κλίμακα μπορεί να απέχει ακόμη πέντε έως επτά χρόνια.

«Σε περιοχές όπου το υδρογόνο πρέπει να ανταγωνιστεί το ορυκτό φυσικό αέριο ως σημείο αναφοράς, το επιχειρηματικό μοντέλο για το υδρογόνο είναι λίγο καλύτερο τώρα, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι προφανές», σχολιάζει στο Montel News ο David Ruprecht, ανώτερος ερευνητικός σύμβουλος στο γερμανικό ινστιτούτο FFE.

«Το υδρογόνο παραμένει σημαντικά ακριβότερο από το ορυκτό καύσιμο», πρόσθεσε, παρά το γεγονός ότι οι τιμές του φυσικού αερίου είχαν υπερδιπλασιαστεί στο αποκορύφωμα του πολέμου Ιράν–Ισραήλ.

Ο φιλόδοξοι στόχοι της Ευρώπης

Παρόλα αυτά, η ΕΕ στοχεύει σε 10 εκατομμύρια τόνους πράσινου υδρογόνου μέχρι το τέλος της δεκαετίας, αν και μέχρι στιγμής έχει επιτευχθεί λιγότερο από 1% αυτού του στόχου.

Η Γερμανία, ως χώρα που ηγείται αυτών των πρωτοβουλιών, έχει φιλόδοξα σχέδια σε ευθυγράμμιση με αυτούς τους στόχους, επιδιώκοντας ένα δίκτυο 9.000 χιλιομέτρων που θα συνδέει μεγάλα σημεία παραγωγής – όπου το αέριο παράγεται συνήθως από πλεονάζουσα ανανεώσιμη ενέργεια –  με τερματικούς σταθμούς εισαγωγών και βιομηχανικά κέντρα κατανάλωσης.

«Η ισχυρή ζήτηση για συνδέσεις στο βασικό δίκτυο υδρογόνου δείχνει ότι η βιομηχανία και οι παραγωγοί ενέργειας είναι έτοιμοι», δήλωσε επίσης στο Montel ο Timm Kehler, επικεφαλής της Γερμανικής Ένωσης Αερίου και Υδρογόνου.

Ζητούνται κίνητρα

Ωστόσο, απαιτούνται «αξιόπιστες συνθήκες πλαισίου και αποτελεσματικά κίνητρα εκκίνησης», ώστε το υδρογόνο να καταστεί οικονομικά βιώσιμο σε βασικές εφαρμογές, πρόσθεσε.

Ο μεγαλύτερος «game changer» θα μπορούσε να είναι η νέα γερμανική ποσοστώση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δήλωσε ο Ruprecht.

Περιλαμβάνει στόχο για τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων μη βιολογικής προέλευσης, όπως το υδρογόνο στις μεταφορές, ξεκινώντας από 1,5% το 2030 και φτάνοντας στο 10% έως το 2040.

Αυτό θα δημιουργούσε ζήτηση σε έναν τομέα με «προθυμία πληρωμής που θα μπορούσε να ταιριάξει με το ακόμη πολύ υψηλό κόστος παραγωγής του πράσινου υδρογόνου», πρόσθεσε ο Ruprecht.

Ωστόσο, η ηλεκτρική ενέργεια ως βασικός παράγοντας κόστους για το πράσινο υδρογόνο παραμένει πολύ ακριβή στη Γερμανία, ιδιαίτερα καθώς η τιμή του φυσικού αερίου επηρεάζει την τιμή του ηλεκτρισμού, είπε.

«Για το πράσινο υδρογόνο, το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και το κεφαλαιουχικό κόστος των εγκαταστάσεων είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις».

«Εύθραυστη αγορά»

Ο Nicolas Brahy, επικεφαλής του λόμπι France Hydrogene, δήλωσε στο Montel ότι υπάρχει σαφώς μεγαλύτερος «πολιτικός» ενθουσιασμός για το υδρογόνο σε σχέση με έναν χρόνο πριν, λόγω των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου, αλλά η χώρα πιθανότατα θα φτάσει τον στόχο των 4,5 GW ηλεκτρολυτών «το 2032 ή 2033» αντί για το 2030, λόγω χρονοβόρων διαδικασιών της ΕΕ.

Ωστόσο, ο Sébastien Zimmer, ειδικός ενέργειας και υποδομών στη γαλλική εταιρεία συμβούλων Sia Partners, είπε ότι η αγορά παραμένει «εύθραυστη».

«Μόνο οι οικονομικά πιο ισχυροί και πιο σοβαροί παίκτες με τα πιο ώριμα έργα θα παραμείνουν», είπε, επισημαίνοντας ότι το «πολύ υψηλότερο κόστος του χαμηλών εκπομπών και πράσινου υδρογόνου σε σύγκριση με την ηλεκτρική ενέργεια, το αέριο ή το βιοαέριο» αποτελεί το βασικό εμπόδιο.

Τα κίνητρα είναι «απαραίτητα για να γίνει το υδρογόνο ανταγωνιστικό, αποκαθιστώντας ίσους όρους ανταγωνισμού» με φθηνότερη ενέργεια.

Ηνωμένο Βασίλειο και Ιταλία

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι κρατικές επιδοτήσεις θεωρούνται επίσης καθοριστικές για την επίτευξη των στόχων πράσινου υδρογόνου.

«Τα έργα πράσινου υδρογόνου στο Ηνωμένο Βασίλειο εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κρατική στήριξη», δήλωσε ο Marten Ford της Aurora Energy Research.

«Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα έργα δεν θα προχωρήσουν σε μεγάλη κλίμακα χωρίς αυτή τη μορφή στήριξης εσόδων». 

Ο Frank Hodgson της δεξαμενής σκέψης Regen είπε ότι οι επιδοτήσεις μέσω δημοπρασιών υδρογόνου είναι κρίσιμες για την πρόοδο των έργων.

«Η ανατροφοδότηση των επενδυτών δείχνει μικρό ενδιαφέρον ανάπτυξης χωρίς επιδότηση».

Το Ηνωμένο Βασίλειο στοχεύει σε 5 GW πράσινου υδρογόνου έως το 2030 στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης.

Ωστόσο, υπάρχει «πολύ μικρή πραγματική ζήτηση», ενώ η καθυστερημένη αναθεώρηση της κυβερνητικής στρατηγικής μπορεί να επιβραδύνει την πρόοδο, είπε ο Hodgson.

Στην Ιταλία, το επιχειρηματικό μοντέλο για το πράσινο υδρογόνο δεν έχει βελτιωθεί παρά τις υψηλότερες τιμές ενέργειας.

«Η άνοδος των τιμών ενέργειας είναι ένας έντονα αρνητικός παράγοντας για το πράσινο υδρογόνο, του οποίου το κόστος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κόστος της ενέργειας», δήλωσε ο Massimo Andreoni της Althesys.

«Στην πράξη δεν έχει αλλάξει τίποτα», είπε ο Nicola Armaroli από το Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας της Ιταλίας.

Το πράσινο υδρογόνο εξακολουθεί να κοστίζει δύο έως τρεις φορές περισσότερο από το μεθάνιο στην Ευρώπη, ενώ οι ηλεκτρολύτες δύσκολα θα δουν τη ραγδαία μείωση κόστους που πέτυχαν οι μπαταρίες και τα φωτοβολταϊκά.

Παρά τα σχέδια της Ιταλίας για πρόγραμμα 6 δισ. ευρώ μείωσης του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για παραγωγή υδρογόνου, ο τομέας καθυστερεί λόγω γραφειοκρατίας.

Ο Luigi Crema, διευθυντής του Κέντρου Βιώσιμης Ενέργειας στο Ίδρυμα Bruno Kessler, εξέφρασε την απαισιοδοξία λέγοντας ότι η εμπορική κλίμακα παραγωγής απέχει «πέντε έως επτά χρόνια».

Στην Ισπανία επίσης, η ανάπτυξη αντιμετωπίζει εμπόδια και ο στόχος των 12 GW ηλεκτρολυτών έως το 2030 θεωρείται «αδύνατος». Ο Frederick Wessel της Rystad Energy είπε ότι μεγάλης κλίμακας ηλεκτρολύτες δεν αναμένονται πριν από το 2029.  Ο Marten Ford της Aurora Energy Research τόνισε ότι απαιτείται «μετάβαση από τους στόχους στην υλοποίηση».

Επιφυλάξεις

Οι επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το πότε το πράσινο υδρογόνο θα μπορέσει να καταστεί οικονομικά ανταγωνιστικό απέναντι στα παραδοσιακά καύσιμα αλλά και σε άλλες τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Την ίδια στιγμή, το αυξημένο ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη επιβαρύνει σημαντικά τη λειτουργία των ηλεκτρολυτών, γεγονός που δημιουργεί πιέσεις στη βιωσιμότητα πολλών έργων.

Η σημασία της δημόσιας χρηματοδότησης

Μέσα σε αυτό το απαιτητικό περιβάλλον, οι κρατικές επιδοτήσεις αναδεικνύονται σε βασικό παράγοντα στήριξης της αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει μέσω των ενισχύσεων να επιταχύνει την υλοποίηση επενδύσεων, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια στις επιχειρήσεις και περιορίζοντας μέρος της επενδυτικής αβεβαιότητας.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται και το σύστημα δημοπρασιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου, το οποίο στοχεύει στη δημιουργία ενός πιο σταθερού χρηματοδοτικού πλαισίου. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η ανάπτυξη μεγάλων έργων που υπό άλλες συνθήκες θα δυσκολεύονταν να προχωρήσουν.

Η στρατηγική αυτή θυμίζει το μοντέλο που εφαρμόστηκε τα προηγούμενα χρόνια στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ευρώπη επιχειρεί να αυξήσει την κλίμακα της αγοράς, προσδοκώντας ότι η τεχνολογική πρόοδος και η ενίσχυση της παραγωγής θα οδηγήσουν σταδιακά σε χαμηλότερο κόστος.

Η γεωπολιτική διάσταση του υδρογόνου

Το πράσινο υδρογόνο δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως εργαλείο για τη μείωση των εκπομπών. Η ενεργειακή κρίση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ανέδειξε με έντονο τρόπο την ευαλωτότητα της Ευρώπης απέναντι στην εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.

Για τον λόγο αυτό, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής έχουν αποκτήσει κομβική σημασία. Το υδρογόνο θεωρείται μέρος αυτής της στρατηγικής, καθώς μπορεί να παραχθεί στην Ευρώπη αξιοποιώντας ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει να αναπτύξει μια ολοκληρωμένη βιομηχανική αλυσίδα γύρω από το υδρογόνο, που θα περιλαμβάνει παραγωγή ηλεκτρολυτών, υποδομές μεταφοράς, εγκαταστάσεις αποθήκευσης και βιομηχανικές εφαρμογές. Η Γερμανία φιλοδοξεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή τη νέα αγορά, αξιοποιώντας τη βιομηχανική της βάση και την τεχνογνωσία των ενεργειακών και τεχνολογικών ομίλων της.

Πηγή: https://energypress.gr/