Μιχάλης Μαστοράκης
Ολοκληρώθηκε , Παρασκευή 15 Μαΐου, στην Αθήνα η Τετραμερής Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με τη συμμετοχή των Υπουργών και εκπροσώπων αρμόδιων για θέματα Ενέργειας της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας .
Στη συνάντηση συμμετείχαν ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, η Υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, κα Dubravka Handanović, η Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών της Βόρειας Μακεδονίας, κα Sanja Bozinovska, ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Νίκος Τσάφος, ο Υφυπουργός Ενέργειας, Ορυκτών και Πετρελαίου της Σερβίας, κ. Saša Koković, ο Υφυπουργός Ηλεκτρικής Ενέργειας και Ορυκτών της Σερβίας κ. Radoš Popadić, καθώς και ο Υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, κ. Kiril Temelkov.
Επίσης, παρευρέθηκαν η Διευθύνουσα Σύμβουλος της ΔΕΣΦΑ κα Maria Sferuzza, ο Πρόεδρος της ΔΕΣΦΑ, κ. Πασχάλης Μπουχώρης, και ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ, κ. Μανούσος Μανουσάκης, καθώς επικεφαλής των αρμόδιων Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών, οι συμμετέχοντες αντάλλαξαν απόψεις για τις προκλήσεις της ευρωπαϊκής και περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας, την ενίσχυση των διασυνδέσεων και της ενεργειακής συνεργασίας στην περιοχή, καθώς και για την ανάγκη επιτάχυνσης στρατηγικών ενεργειακών υποδομών.
Επίσης, αποφάσισαν να θεσμοθετήσουν την Τετραμερή Υπουργική, με την επόμενη συνάντηση να λαμβάνει χώρα στην Σερβία, τον Σεπτέμβριο.
Μετά το πέρας των εργασιών της τετραμερούς συνάντησης, ο κ. Παπασταύρου έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Η γεωγραφία και η ιστορία μας χώριζαν για δεκαετίες. Η ενέργεια χτίζει γέφυρες σταθερότητας και συνεργασίας. Η σημερινή συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, της Σερβίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Βουλγαρίας επιβεβαίωσε ότι η ενεργειακή ασφάλεια και η περιφερειακή συνεργασία είναι προτεραιότητα για όλους μας. Η Ελλάδα πρωταγωνιστεί στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική με έργα στρατηγικής σημασίας. Υποδομές, διασυνδέσεις, σύζευξη αγορών, ο Κάθετος Διάδρομος, έργα που ενισχύουν την ασφάλεια εφοδιασμού, ενδυναμώνουν τη γεωπολιτική σταθερότητα και δημιουργούν συνθήκες ανάπτυξης στην περιοχή. Σήμερα συμφωνήσαμε τη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, καθώς και τη θεσμοθέτηση της συνεργασίας των τεσσάρων κρατών. Η επόμενη συνάντηση θα γίνει τον Σεπτέμβριο στο Βελιγράδι. Με κοινό όραμα, με σχέδιο, η ενέργεια γίνεται δύναμη σύγκλησης και ευημερίας στην περιοχή.».
Η Υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, κα Dubravka Handanović, υπογράμμισε: «Πολύ καλή και παραγωγική ήταν η περιφερειακή Υπουργική Συνάντηση στην Αθήνα και είμαι ευγνώμων στον Υπουργό. Κ. Παπασταύρου για τη διοργάνωση. Είναι πολύ σημαντικό να συζητάμε για τη βελτίωση των διασυνδέσεών μας και της συνδεσιμότητας στην περιοχή. Ο στόχος είναι να ολοκληρωθεί ο διασυνδετήριος αγωγός φυσικού αερίου Σερβίας – Βόρειας Μακεδονίας μέχρι το τέλος του 2027. Βρισκόμαστε στη διαδικασία εξασφάλισης των χωροθετικών όρων τόσο για τη διασύνδεση όσο και για το βόρειο τμήμα του δικτύου αγωγών φυσικού αερίου προς την πόλη Vranje. Το δικό μας τμήμα θα έχει δυναμικότητα ενάμισι δισεκατομμυρίου κυβικών μέτρων. Η Σερβία σχεδιάζει να επενδύσει τα επόμενα χρόνια 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ σε υποδομές φυσικού αερίου και στην ενίσχυση των αγωγών που διέρχονται από τη χώρα μας, όπως προβλέπεται και στο σχέδιο «Σερβία 2030-2035. Η Σερβία είναι η πρώτη χώρα μεταξύ των υποψήφιων προς ένταξη χωρών που πληροί τις προϋποθέσεις για σύζευξη με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχουμε εναρμονίσει το ρυθμιστικό μας πλαίσιο και αναμένουμε την επιβεβαίωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ελλάδα και η Βουλγαρία έχουν επίσης ενδιαφέρον για τη σύζευξη αγορών, ως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως χώρες που συνδέονται με τα συστήματα μεταφοράς με τα οποία θα ενοποιηθούμε. Χρειαζόμαστε στήριξη στις Βρυξέλλες ώστε να ολοκληρωθούν αυτές οι διαδικασίες το συντομότερο δυνατό. Η επόμενη συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στο Βελιγράδι το φθινόπωρο. Χαιρόμαστε που θα είμαστε οι οικοδεσπότες και θα εξετάσουμε το ενδεχόμενο να προσκαλέσουμε και άλλες χώρες».
Η Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών της Βόρειας Μακεδονίας, κα Sanja Bozinovska, τόνισε: «Πρώτα απ’ όλα, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Έλληνα Υπουργό για αυτή την ευκαιρία. Είναι μια συνάντηση που γίνεται για πρώτη φορά και είναι πολύ σημαντικό ότι οι τέσσερις χώρες καθίσαμε μαζί στο ίδιο τραπέζι. Παρότι οι δύο χώρες είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι άλλες δύο δεν είναι, νομίζω ότι όλοι συμφωνήσαμε πως η περιφερειακή συνεργασία είναι πολύ σημαντική. Συζητήσαμε για τα έργα πάνω στα οποία εργάζεται κάθε χώρα. Υπάρχουν κοινά έργα που υλοποιούμε μαζί. Μιλήσαμε για τα έργα που έχει κάθε χώρα με τη Βουλγαρία, με τη Σερβία και με την Ελλάδα. Η Βόρεια Μακεδονία εργάζεται πάνω στη διασύνδεση με την Ελλάδα. Χθες δημοσιεύσαμε τον διαγωνισμό για τη Σερβία. Έτσι, μέχρι το τέλος του επόμενου έτους θα είμαστε έτοιμοι και η διασύνδεση Ελλάδας – Βόρειας Μακεδονίας – Σερβίας θα βρίσκεται σε λειτουργία. Στη συνέχεια, συζητήσαμε για ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία. Συμφωνήσαμε να πραγματοποιηθεί και επόμενη συνάντηση. Πιστεύω ότι είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να καθόμαστε όλοι μαζί με αυτόν τον τρόπο και όλοι οι συμμετέχοντες στον ενεργειακό τομέα να εκφράζουν το ενδιαφέρον τους και να λένε ότι χρειάζεται να συνεργαστούμε ακόμη περισσότερο.
Συμφωνήσαμε η επόμενη συνάντηση να γίνει στο Βελιγράδι, στη συνέχεια στα Σκόπια και μετά στη Σόφια. Άρα θα έχουμε τακτικές συναντήσεις αυτού του τύπου.»
Ο Υφυπουργός Ενέργειας της Βουλγαρίας, κ. Kiril Temelkov ανέφερε: «Είμαι πραγματικά πολύ χαρούμενος που βρίσκομαι εδώ, έπειτα από την πρόσκληση του Υπουργού, κ. Παπασταύρου. Βρισκόμαστε εδώ μαζί με τους συναδέλφους μας από τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία. Συζητήσαμε εκτενώς για την ολοκλήρωση των ενεργειακών υποδομών και την ενοποίηση των αγορών μεταξύ των χωρών μας και καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι όλες αυτές οι χώρες χρειάζεται να αναπτύξουν πολύ στενές σχέσεις και να συνεργαστούν στενά για την ανάπτυξη των ενεργειακών μας συστημάτων, γιατί τελικά αυτός είναι ο τρόπος ώστε να είμαστε πολύ πιο ασφαλείς, πολύ πιο αξιόπιστοι στις μεταξύ μας σχέσεις και να διασφαλίζουμε την αξιοπιστία προς τους πολίτες μας. Εντοπίσαμε πραγματικά πολύ σημαντικά έργα τα οποία μπορούμε να συνεχίσουμε να αναπτύσσουμε στην περιοχή. Η διασυνδεσιμότητα δεν αφορά μόνο Βουλγαρία και Ελλάδα. Είμαστε χαρούμενοι που έχουμε μια πολύ καλή σχέση και μια πολύ καλή διασύνδεση μεταξύ των δύο χωρών μας. Όμως συνειδητοποιήσαμε ότι, μαζί με τους γείτονές μας, τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, μπορούμε να επεκτείνουμε ακόμη περισσότερο αυτή τη συνεργασία. Ευχαριστώ λοιπόν όλους τους συμμετέχοντες. Οι χώρες μας θα συνεχίσουν να συνεργάζονται εντατικά, γιατί αυτό είναι προς όφελος των πολιτών μας, κάτι που αποτελεί ακριβώς το βασικό μας καθήκον».
Όπως αναφέρεται σε κοινή ανακοίνωση, σε μια περίοδο συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και μεταβλητότητας στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, οι υπουργοί επαναβεβαίωσαν ότι η ενεργειακή ασφάλεια, η προσιτότητα των τιμών και η ανθεκτικότητα δεν αποτελούν πλέον αποκλειστικά εθνικές προτεραιότητες, αλλά κοινές ευρωπαϊκές και περιφερειακές ευθύνες. Υπογράμμισαν ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη πρέπει να διαδραματίσει πιο ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση της μελλοντικής αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, μέσω βαθύτερης συνεργασίας, ισχυρότερων διασυνδέσεων και μεγαλύτερης ενοποίησης των αγορών.
Επιπλέον, αναγνώρισαν τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτύχει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια στην ενίσχυση της ενεργειακής της ασφάλειας, στη διαφοροποίηση των οδεύσεων και πηγών προμήθειας και στην επιτάχυνση της καθαρής ενεργειακής μετάβασης. Ταυτόχρονα, τόνισαν ότι εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές προκλήσεις, ιδιαίτερα ως προς τη διασφάλιση ότι όλες οι περιφέρειες της Ευρώπης θα επωφελούνται ισότιμα από μια πραγματικά ολοκληρωμένη, διασυνδεδεμένη και ανταγωνιστική Ενεργειακή Ένωση.
Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί ανέδειξαν τη στρατηγική σημασία της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ γειτονικών χωρών ως καταλύτη για την προώθηση της διασυνδεσιμότητας των υποδομών, της ενοποίησης των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, της ευελιξίας των συστημάτων και της ασφάλειας εφοδιασμού. Χαιρέτισαν τον στενότερο συντονισμό μεταξύ των Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς και ενθάρρυναν όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να εντείνουν τις προσπάθειες για την άρση των εναπομεινάντων εμποδίων στη διασυνοριακή ενοποίηση και τη διευκόλυνση επενδύσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Οι 4 αξιωματούχοι συζήτησαν επίσης τις επιπτώσεις της συνεχιζόμενης αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή και στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, αναγνωρίζοντας τη σημασία συντονισμένων δράσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι σε διαταραχές εφοδιασμού και διακυμάνσεις τιμών. Υπογράμμισαν ότι η ενισχυμένη περιφερειακή διασυνδεσιμότητα συμβάλλει όχι μόνο στην ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και στη σταθερότητα των τιμών, στην ανταγωνιστικότητα και στην επιτυχή ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Οι συμμετέχοντες επαναβεβαίωσαν την κοινή τους φιλοδοξία να εργαστούν προς ένα περισσότερο διασυνδεδεμένο, ανθεκτικό και στραμμένο στο μέλλον περιφερειακό ενεργειακό πλαίσιο, σε ευθυγράμμιση με τους ευρύτερους στόχους της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής Ένωσης. Συμφώνησαν ότι η Νοτιοανατολική Ευρώπη μπορεί και πρέπει να αναδειχθεί σε πυλώνα σταθερότητας, συνεργασίας και στρατηγικής συνδεσιμότητας για την ευρύτερη ευρωπαϊκή ήπειρο.»
Στο πρωινό του ρεπορτάζ το energypress έγραφε:
Την γεωγραφική επέκταση του «Κάθετου Διαδρόμου» θέτει στο τραπέζι η σημερινή Τετραμερής Συνάντηση των Υπουργών Ενέργειας Ελλάδας, Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας με τις δύο τελευταίες χώρες να εμφανίζονται οι πρώτες για να κάνουν το βήμα διεύρυνσης του χάρτη.
Ειδικότερα, όπως επισημαίνουν αρμόδιες πηγές με γνώση των διεργασιών, η αρχικά τριμερής (Ελλάδα, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία) και στη συνέχεια τετραμερής συνάντηση με την προσθήκη της Βουλγαρίας, αποτυπώνει το νέο «mentality» στις χώρες της περιοχής με ολοένα και περισσότερο να κερδίζει έδαφος η «γραμμή» του συντονισμού και της συνεργασίας για την εξασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας.
Η επιδιωκόμενη διεύρυνση του Κάθετου Διαδρόμου με την ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας δεν γίνεται σε «κενό αέρος» αλλά αποτελεί προϊόν των διαθέσιμων υποδομών με την μεν γείτονα χώρα να κατασκευάζει διασυνδετήριο αγωγό με την Ελλάδα και τη δε Σερβία να σχεδιάζει από κοινού με την Βόρεια Μακεδονία μια ανάλογη διασυνοριακή υποδομή.
Στέρεα βάση για τον Κάθετο Διάδρομο
Σε αυτή την βάση, ο «χάρτης» της περιοχής διαμορφώνεται διαφορετικά με τις τέσσερις χώρες να δύνανται να αναπτύξουν πολλαπλάσιες συμπράξεις και συνέργειες στην προμήθεια φυσικού αέριου έναντι της υφιστάμενης κατάστασης που εξαντλείται σε παράλληλες ροές του καυσίμου από τον Νότο προς τον Βορρά.
Με άλλα λόγια, ο Κάθετος Διάδρομος επεκτείνεται, διαθέτοντας κατά την αφετηρία του ένα κρίσιμο backbone αγωγών και υποδομών, ένα πυκνό δίκτυο διασυνδέσεων που μπορεί με την σειρά του να στηρίξει καλύτερα την προώθηση ποσοτήτων φυσικού αερίου προς τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής.
Τα παραπάνω συνιστούν το απώτερο σχέδιο της σύμπραξης και συνεργασίας των επιμέρους συστημάτων μεταφοράς με τις βάσεις να έχουν τεθεί στον άξονα Ελλάδα-Βουλγαρία-Ρουμανία-Μολδαβία-Ουκρανία και πλέον να εξετάζονται τα επόμενα βήματα που στο «τέλος της ημέρας» θα κατοχυρώσουν τον Κάθετο Διάδρομο ως μια από τις βασικές οδεύσεις για την προμήθεια της Ευρώπης σε φυσικό αέριο.
Χρειάζεται να σημειωθεί ότι η διασυνδεσιμότητα που φέρεται πλέον να έρχεται στο προσκήνιο τόσο σε περιφερειακό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν περιορίζεται μονάχα στην περίπτωση του φυσικού αερίου αλλά αγκαλιάζει και το κομμάτι της ηλεκτρικής ενέργειας με την σημερινή συνάντηση να φιλοδοξεί να υπηρετήσει εξίσου τις δύο στοχεύσεις.
Σε αυτή την βάση, εκτός από τους Υπουργούς ενέργειας των τεσσάρων κρατών και τους ισάριθμους Διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου, μέρος θα πάρουν και οι Διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
«Εργαλείο» ενεργειακής ασφάλειας
Ενδεικτικά, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναφέρει σχετική του ανακοίνωση ότι «στο επίκεντρο της συζήτησης της Τετραμερούς Υπουργικής Συνάντησης θα βρεθούν οι προκλήσεις της ευρωπαϊκής και περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας, η ενίσχυση των διασυνδέσεων και της ενεργειακής συνεργασίας στην περιοχή, καθώς και η ανάγκη επιτάχυνσης των στρατηγικών ενεργειακών υποδομών».
Πρόκειται για τα θέματα που απασχόλησαν στο πλαίσιο του διεθνούς συνεδρίου «Energy Transition Summit: East Med & Southeast Europe» που διοργάνωσαν οι «Financial Times» σε συνεργασία με την «Καθημερινή».
Κατά τις χθεσινές εργασίες του συνεδρίου ξεχώρισε στην ατζέντα το θέμα του Κάθετου Διαδρόμου με τους Vladimir Malinov, Εκτελεστικό Διευθυντή της Bulgartransgaz, τον Joshua Huck, Αναπληρωτή επικεφαλής της Αμερικανικής Πρεσβείας στην Ελλάδα, την Maria Rita Galli, Διευθύνουσα Σύμβουλο της AKTOR LNG και τον Artur Lorkowski, Διευθυντή της Γραμματείας του «Energy Community» να συγκλίνουν στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός διαφανούς πλαισίου λειτουργίας του Κάθετου Διαδρόμου με τις ανάλογες και αναγκαίες «δικλείδες ασφαλείας» που με την σειρά τους θα πείσουν την αγορά και συνάμα θα επιτρέψουν την περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών κατά μήκος του Vertical Corridor.
Η εν λόγω προσπάθεια, όπως αναφέρθηκε, μετράει ήδη σημαντικά αποτελέσματα με Διαχειριστές και Κομισιόν να έχουν προσαρμόσει την λειτουργία του Κάθετου Διαδρόμου στα ευρωπαϊκά πρότυπα, να έχουν μειώσει την ταρίφα σε εξαιρετικά ανταγωνιστικά επίπεδα, προσεγγίζοντας άλλες ανάλογες οδεύσεις. Μένει ωστόσο το κομμάτι των μακροχρόνιων συμβολαίων με το σύνολο των ομιλητών να αναγνωρίζουν την κρισιμότητα τους τόσο για την εκκίνηση του project όσο και πολύ περισσότερο για την περαιτέρω επέκταση και ωρίμανσή του.
Μακροχρόνια συμβόλαια και χρηματοδότηση
Σε αυτή την βάση, ο Αμερικανός αξιωματούχος κάλεσε τα κράτη-μέλη και την Κομισιόν να εξετάσουν τυχόν χρηματοδοτικά εργαλεία, υπογραμμίζοντας ότι η εδραίωση του Κάθετου Διαδρόμου συνδέεται άρρηκτα με την απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ παραμένουν πλήρως δεσμευμένες σε αυτό με το επόμενο αποφασιστικό βήμα να αποτελεί η σύναψη μακροχρόνιων δεσμεύσεων.
Το θέμα ανέδειξε, μεταξύ άλλων, και η επικεφαλής της LNG AKTOR, σημειώνοντας ότι τα μακροχρόνια συμβόλαια είναι κρίσιμα τόσο για τη μείωση του εμπορικού και μεταφορικού ρίσκου όσο και για την χρηματοδότηση των αναγκαίων υποδομών. Επικαλέστηκε μάλιστα τη μεγάλη απόσταση που χωρίζει το κόστος παραγωγής LNG στις Ηνωμένες Πολιτείες από τις σημερινές τιμές spot στην αγορά. Σύμφωνα με την ίδια, το μέσο κόστος ενός νέου εργοστασίου υγροποίησης στις ΗΠΑ διαμορφώνεται περίπου στα 3 δολάρια ανά MMBtu, την ώρα που τα spot cargos πωλούνται σήμερα ακόμη και στα 10 δολάρια ανά MMBtu. Αυτό, όπως είπε, σημαίνει ότι όσοι δεν διαθέτουν μακροχρόνια συμβόλαια εκτίθενται σε πολύ υψηλότερες τιμές.
Πηγή: https://energypress.gr/