Πέτρος Αλεξανδρόπουλος 

Μπορεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να έχει διαταράξει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας και να έχει αναστατώσει τις αγορές εμπορευμάτων, ωστόσο οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες δεν κατάφεραν απλώς να απορροφήσουν τους κραδασμούς, αλλά αντίθετα αποκόμισαν σημαντικά κέρδη.

Όπως αναφέρουν σε δημοσίευμά τους οι Financial Times, οι βραχίονες του trading της BP, της Shell και της TotalEnergies εκτιμάται ότι δημιούργησαν πρόσθετα κέρδη μεταξύ 3,3 δισ. και 4,75 δισ. δολαρίων κατά το πρώτο τρίμηνο.

Τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι σχεδόν το ήμισυ —και ίσως έως και τα δύο τρίτα— της συνολικής αύξησης κατά 6,9 δισ. δολάρια στα τριμηνιαία κέρδη των τριών ομίλων προήλθε από εμπορική δραστηριότητα και όχι απλώς από μεγαλύτερη παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή υπενθύμιση ότι στις σημερινές ενεργειακές αγορές, η ικανότητα διαχείρισης της μεταβλητότητας μπορεί να είναι εξίσου πολύτιμη με την ίδια την παραγωγή υδρογονανθράκων.

Ο καταλύτης

Ο άμεσος καταλύτης ήταν ο πόλεμος με το Ιράν, ο οποίος προκάλεσε ισχυρούς κραδασμούς στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Την ίδια στιγμή, η αμερικανική παρέμβαση στη Βενεζουέλα ενίσχυσε περαιτέρω την αβεβαιότητα της αγοράς. Αυτές οι διαταραχές δημιούργησαν ακριβώς το είδος των στρεβλώσεων που οι εξελιγμένες εμπορικές μονάδες είναι σχεδιασμένες να αξιοποιούν.

Οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν με έντονη μεταβλητότητα. Το Brent, που τον Ιανουάριο διαπραγματευόταν κάτω από τα 60 δολάρια το βαρέλι, εκτινάχθηκε στη διάρκεια του τριμήνου, με φυσικά φορτία να αλλάζουν χέρια σε τιμές άνω των 144 δολαρίων το βαρέλι στο αποκορύφωμα της αναταραχής. Τέτοιες διακυμάνσεις δημιούργησαν ιδιαίτερα προσοδοφόρες ευκαιρίες για εταιρείες που μπορούσαν να εκμεταλλευτούν τις διαφορές τιμών μεταξύ περιφερειακών αγορών, ποιοτήτων φορτίων και χρόνων παράδοσης.

Οι τεχνικές των traders

Σε περιόδους ασταθών αγορών, οι traders μπορούν να κερδίσουν με διάφορους τρόπους. Μπορούν να αγοράζουν αργό σε μια περιοχή και να το πωλούν σε άλλη όπου οι προμήθειες έχουν περιοριστεί. Μπορούν να εκμεταλλεύονται τις διαφορές τιμών μεταξύ άμεσων φυσικών παραδόσεων και συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης. Μπορούν επίσης να παρέχουν υπηρεσίες αντιστάθμισης κινδύνου σε πελάτες — από διυλιστήρια έως αεροπορικές εταιρείες — που αναζητούν προστασία απέναντι σε αιφνίδιες διακυμάνσεις τιμών. Όσο μεγαλύτερη είναι η αστάθεια και η στρέβλωση της αγοράς, τόσο μεγαλύτερες είναι οι ευκαιρίες.

Μεταξύ των ευρωπαϊκών πετρελαϊκών ομίλων, η BP φαίνεται ότι υπήρξε ο μεγαλύτερος ωφελημένος. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ο εμπορικός της βραχίονας κέρδισε περίπου 1,75 δισ. δολάρια περισσότερα στο πρώτο τρίμηνο σε σχέση με το τελευταίο τρίμηνο του 2025, αν και μία εκτίμηση τοποθέτησε το ποσό πιο κοντά στα 800 εκατ. δολάρια. 

Η εμπορική μονάδα της Shell εκτιμάται ότι πρόσθεσε περίπου 1,6 δισ. δολάρια στο τρίμηνο, ενώ η TotalEnergies φέρεται να δημιούργησε περίπου 800 εκατ. δολάρια περισσότερα από ό,τι στους προηγούμενους τρεις μήνες.

Το δίκτυο των  traders

Δεν πρόκειται για περιφερειακές δραστηριότητες. Η BP διαχειρίζεται ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα εμπορίας πετρελαίου στον κόσμο. Η εταιρεία απασχολεί περισσότερους από 2.000 εργαζομένους στο Λονδίνο, τη Σιγκαπούρη και το Χιούστον. Διαπραγματεύεται περισσότερα από τέσσερα δισεκατομμύρια βαρέλια αργού ετησίως —πολλαπλάσια της ίδιας της παραγωγής της— και ανά πάσα στιγμή διαθέτει περισσότερα από 300 δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν αργό και προϊόντα καυσίμων σε όλο τον κόσμο. Αυτή η παγκόσμια εμβέλεια της προσφέρει όχι μόνο πρόσβαση σε πληροφορίες της αγοράς αλλά και ευελιξία στις μεταφορές, κάτι που σε περιόδους κρίσης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.

Τα στελέχη και των τριών εταιρειών υπογράμμισαν τη δύναμη των εμπορικών τους δραστηριοτήτων κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων πρώτου τριμήνου. Η οικονομική διευθύντρια της Shell, Sinead Gorman, δήλωσε ότι η εταιρεία ωφελήθηκε από «σημαντικά υψηλότερες συνεισφορές από trading», καθώς ανακοίνωσε τριμηνιαία κέρδη 6,9 δισ. δολαρίων. Η διευθύνουσα σύμβουλος της BP, Meg O’Neill, τόνισε επίσης την αξία του εμπορικού οργανισμού του ομίλου. Στην TotalEnergies, ο Patrick Pouyanné σχολίασε ότι οι traders «είναι γενικά αρκετά χαρούμενοι όταν βλέπουν μια ασταθή αγορά».

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τριμήνου προήλθε από την TotalEnergies, όπου οι traders φέρεται να αποκόμισαν πάνω από 1 δισ. δολάρια από θέσεις σε αργό Ντουμπάι και Ομάν, αγοράζοντας επιθετικά όλα τα διαθέσιμα φορτία. Η συναλλαγή αυτή ανέδειξε τόσο το μέγεθος των ευκαιριών όσο και την προθυμία των ευρωπαϊκών εταιρειών να αναλάβουν μεγάλα, υπολογισμένα ρίσκα όταν οι συνθήκες της αγοράς το επιτρέπουν.

Στο ταμπλό

Οι επενδυτές έχουν ήδη λάβει υπόψη αυτή την ισχύ. Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, η μετοχή της BP έχει ενισχυθεί περίπου κατά 12%, ενώ της TotalEnergies έχει σημειώσει άνοδο 21%. Και η Shell έχει επίσης κινηθεί ανοδικά, καταγράφοντας κέρδη περίπου 9%, παρά την έκθεσή της στις διαταραχές της παραγωγής στον Κόλπο. Αντίθετα, οι αμερικανικοί ανταγωνιστές υστερούν. Η μετοχή της ExxonMobil έχει υποχωρήσει πάνω από 4% την ίδια περίοδο, ενώ η Chevron έχει σημειώσει μόνο οριακή άνοδο.

Η αντίθεση αυτή αναδεικνύει μια σημαντική δομική διαφορά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές και τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες.

Για εταιρείες όπως η ExxonMobil και η Chevron, τα κέρδη παραμένουν περισσότερο συνδεδεμένα με τους όγκους παραγωγής και τα περιθώρια διύλισης. Παρότι και οι δύο όμιλοι έχουν επεκτείνει τις εμπορικές τους δραστηριότητες τα τελευταία χρόνια, δεν έχουν αναπτύξει την ίδια κλίμακα, την ίδια διάθεση ανάληψης κινδύνου ή την ίδια θεσμική κουλτούρα με τους ευρωπαίους ανταγωνιστές τους.

Τα συμπεράσματα

Τα κέρδη από trading μπορεί να είναι εξαιρετικά ασταθή και, σε αντίθεση με την αύξηση της παραγωγής, είναι δύσκολο να προβλεφθούν. Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες δεν δημοσιοποιούν ξεχωριστά αναλυτικά στοιχεία για τα εμπορικά τους κέρδη, γεγονός που αναγκάζει τους αναλυτές να εξάγουν συμπεράσματα από τα ευρύτερα οικονομικά αποτελέσματα. Για τους μακροπρόθεσμους επενδυτές, αυτή η αδιαφάνεια μπορεί να είναι απογοητευτική.

«Ίσως το συνυπολογίζεις αν είσαι hedge fund και κοιτάς βραχυπρόθεσμα», σημείωσε ένας αναλυτής στους FT. «Αλλά μακροπρόθεσμα, οι επενδυτές εστιάζουν περισσότερο στην ανάπτυξη της παραγωγής. Το trading είναι πολύ πιο αβέβαιο».

Η επιφύλαξη αυτή είναι βάσιμη. Η ίδια η TotalEnergies έχει τονίσει ότι το trading δεν είναι χωρίς κίνδυνο. Η ίδια μεταβλητότητα που δημιουργεί ευκαιρίες μπορεί επίσης να προκαλέσει ζημίες. Ένα κερδοφόρο τρίμηνο δεν εγγυάται ένα κερδοφόρο έτος. Ωστόσο, τα πρόσφατα αποτελέσματα προσφέρουν ένα αποκαλυπτικό μάθημα για τη σύγχρονη ενεργειακή βιομηχανία. Οι πετρελαϊκές εταιρείες δεν είναι πλέον απλώς εξορυκτικές επιχειρήσεις πρώτων υλών. Όλο και περισσότερο, λειτουργούν ως παγκόσμιοι διαχειριστές αγορών, οργανωτές εφοδιαστικής αλυσίδας και εξελιγμένοι χρηματοοικονομικοί διαμεσολαβητές.

Σε περιόδους γεωπολιτικής ηρεμίας, αυτή η διάκριση μπορεί να μοιάζει αφηρημένη. Σε στιγμές κρίσης, όμως, γίνεται απολύτως ορατή — και εξαιρετικά επικερδής. 

Πηγή: https://energypress.gr/