Ναταλία Κοντώση 

Η απρόβλεπτη εξέλιξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή και οι διαρκώς μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές ισορροπίες έχουν πυροδοτήσει ένα νέο κύμα ανησυχίας στην Ευρώπη, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο την ευαλωτότητα των οικονομιών της απέναντι στις ενεργειακές κρίσεις. Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα διπλό δίλημμα: από τη μία, την ανάγκη προστασίας των πολιτών από το αυξανόμενο κόστος ενέργειας και, από την άλλη, τους περιορισμούς των δημόσιων προϋπολογισμών που δυσκολεύουν την εφαρμογή γενναίων μέτρων στήριξης.

Μέσα σε αυτό το αβέβαιο και πιεστικό περιβάλλον, πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης —η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Αυστρία— προχωρούν σε κοινή πρωτοβουλία, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει την επιβολή ενός πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών, ως απάντηση στη ραγδαία αύξηση των τιμών που προκαλεί η σύγκρουση με το Ιράν.

Η επιστολή την οποία υπογράφουν οι Υπουργοί Μάρκους Μαρτερμπάουερ, Λαρς Κλινγκμπάιλ, Τζιανκάρλο Τζορτζέτι, Χοακίμ Μιράντα Σαρμέντο και Κάρλος Κουέρπο, απευθύνεται στον Wopke Hoekstra, τον Ευρωπαίο Επίτροπο αρμόδιο για τη Δράση για το Κλίμα. 

Μήνυμα κοινής δράσης

Όπως αποκαλύπτει το Reuters ζητούν την έκτακτη φορολόγηση των ενεργειακών εταιρειών ως αντίδραση στην αύξηση των τιμών των καυσίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να βοηθήσει στη χρηματοδότηση της ανακούφισης των καταναλωτών ενόψει των υψηλών τιμών ενέργειας και να αποτελέσει μήνυμα ότι «είμαστε ενωμένοι και είμαστε σε θέση να αναλάβουμε δράση».

«Θα καθιστούσε δυνατή τη χρηματοδότηση προσωρινής ανακούφισης, ειδικά για τους καταναλωτές, και τον περιορισμό της αύξησης του πληθωρισμού, χωρίς να επιβληθούν πρόσθετα βάρη στους δημόσιους προϋπολογισμούς», γράφουν χαρακτηριστικά οι υπουργοί στην επιστολή τους.

«Θα έστελνε επίσης ένα σαφές μήνυμα ότι όσοι επωφελούνται από τις συνέπειες του πολέμου πρέπει να κάνουν το καθήκον τους για να μετριάσουν το βάρος του ευρύτερου κοινού», ανέφεραν.

Οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί από τότε που ξεκίνησαν οι επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, δημιουργώντας ένα σοκ τιμών παρόμοιο με την ενεργειακή κρίση που πέρασε η Ευρώπη μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 - παρόλο που οι χώρες της ΕΕ λαμβάνουν πλέον περισσότερη ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

Οι στρεβλώσεις στην αγορά

Στην επιστολή τους μάλιστα, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επικαλούνται και έναν έναν παρόμοιο φόρο έκτακτης ανάγκης που επεβλήθη το 2022 για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Αυτή τη φορά, οι υπουργοί υποστηρίζουν ότι το σύστημα θα πρέπει να εφαρμοστεί σε ολόκληρη την ΕΕ, να βασίζεται σε ισχυρότερη νομική βάση και να στοχεύει καλύτερα σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου — συμπεριλαμβανομένων των κερδών που πραγματοποιήθηκαν στο εξωτερικό.

«Δεδομένων των τρεχουσών στρεβλώσεων της αγοράς και των δημοσιονομικών περιορισμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει γρήγορα ένα παρόμοιο μέσο συνεισφοράς σε ολόκληρη την ΕΕ, βασισμένο σε σταθερή νομική βάση», έγραψαν.

Η Κομισιόν αξιολογεί την πρόταση

Όπως υπογραμμίζει το Reuters, ένας εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαίωσε ότι η Κομισιόν έχει λάβει τη σχετική επιστολή και ότι την αξιολογεί.

«Γενικότερα, η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη για πιθανά στοχευμένα μέτρα πολιτικής σε απάντηση στην τρέχουσα ενεργειακή κρίση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη», δήλωσε ο εκπρόσωπος.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης, ότι σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, στην επιστολή δεν περιλαμβάνονται περισσότερες λεπτομέρειες για το επίπεδο του φόρου στα υπερκέρδη ή σχετικά με το σε ποιες εταιρείες θα έπρεπε να επιβληθεί.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Από την πλευρά της η Γερμανική Ένωση Καυσίμων και Ενέργειας, η οποία εκπροσωπεί διυλιστήρια και πρατήρια βενζίνης, δήλωσε ότι η εντύπωση ότι οι εταιρείες αποκομίζουν αδικαιολόγητα κέρδη είναι ανακριβής, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών.

«Πρωταρχικός μας στόχος είναι να διατηρήσουμε την προσφορά καυσίμων και καυσίμων κίνησης στη Γερμανία υπό ολοένα και πιο δύσκολες συνθήκες», αναφέρει σε ανακοίνωσή της.

Ο επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι εξετάζει την αναβίωση των μέτρων για την ενεργειακή κρίση που χρησιμοποιήθηκαν το 2022, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για τον περιορισμό των τιμολογίων δικτύου και των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια.

Τα μέτρα του 2022

Η ΕΕ εισήγαγε μια δέσμη πολιτικών έκτακτης ανάγκης το 2022, αφού η Ρωσία μείωσε τις παραδόσεις φυσικού αερίου. Αυτές περιελάμβαναν ένα πανευρωπαϊκό ανώτατο όριο στις τιμές του φυσικού αερίου, έναν φόρο επί των απροσδόκητων κερδών των ενεργειακών εταιρειών και στόχους για τον περιορισμό της ζήτησης φυσικού αερίου.

Η μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από τα εισαγόμενα καύσιμα την αφήνει εκτεθειμένη στον αντίκτυπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή στις παγκόσμιες τιμές ενέργειας. Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί περισσότερο από 70% από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.

Ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες ανησυχούν ιδιαίτερα βραχυπρόθεσμα για την προσφορά προϊόντων διύλισης πετρελαίου στην Ευρώπη, όπως καύσιμο αεριωθούμενων και ντίζελ.

Η έκκληση έρχεται καθώς το αργό πετρέλαιο Brent έχει φτάσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, από τα 70 δολάρια πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκινήσουν στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Με το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου αντιμετωπίζουν αυξημένη ζήτηση και ξαφνική έλλειψη προσφοράς, η οποία απειλεί περαιτέρω την αστάθεια των τιμών.

Ο Hans Stegemen, επικεφαλής οικονομολόγος της Triodos Bank, δήλωσε ότι οι φόροι για τα απροσδόκητα κέρδη είναι κάτι «προφανές» όταν μια κρίση δημιουργεί μεγάλα απροσδόκητα κέρδη για τους παραγωγούς ορυκτών καυσίμων εις βάρος των νοικοκυριών και των οικονομιών εισαγωγής.

«Η δημοσιονομική πολιτική έχει σαφή ρόλο στην αναδιανομή αυτών των κερδών. Οι φόροι για τα απροσδόκητα κέρδη είναι κάτι προφανές», δήλωσε ο Stegemen.

Νωρίτερα, η ιδέα της αναστολής του Συμφώνου Σταθερότητας της ΕΕ, ώστε να δοθεί στις κυβερνήσεις μεγαλύτερο περιθώριο για την αντιμετώπιση της κρίσης και μιας πιθανής ύφεσης, απορρίφθηκε από την ΕΕ.

Πηγή: https://energypress.gr/