Κώστας Δεληγιάννης
Στις Βρυξέλλες βρίσκεται ο ελληνικός οδικός χάρτης για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο, μέχρι το τέλος του 2027. Η υποβολή roadmap από τα 27 κράτη-μέλη αποτελούσε υποχρέωση που απέρρεε από το RepowerEU, με τις χώρες της ΕΕ να έχουν διορία έως την 1η Μαρτίου 2026 να αποστείλουν τα πλάνα τους.
Σύμφωνα με κύκλους που έχουν πλήρη εικόνα της σχετικής διαδικασίας, στο σχέδιό της κάθε κράτος μέλος καλείτο να καταδείξει πως έχει επαρκή δυναμικότητα για να αντικαταστήσει τις ρωσικές εισαγωγές από άλλες πηγές τροφοδοσίας. Επίσης, έπρεπε να καταγράψει αν χρειάζεται νέες υποδομές για αυτό τον σκοπό, όπως και ποια σενάρια εξετάζει για να βρει νέες πηγές τροφοδοσίας.
Όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι ίδιοι κύκλοι, στόχος δεν ήταν τα κράτη-μέλη να παραθέσουν από ποιες ακριβώς πηγές προέλευσης προτίθενται να εξασφαλίσουν τις ποσότητες αερίου φυσικό αέριο τις οποίες θα χάσουν με το «στοπ» στο ρωσικό καύσιμο. Σκοπός ήταν περισσότερο να αποτυπώσουν τις γενικές κατευθύνσεις στις οποίες προσανατολίζονται, ώστε να διασφαλίσουν επάρκεια τροφοδοσίας, μετά την πλήρη απαγόρευση των ρωσικών εισαγωγών.
Για την ελληνική πλευρά, κομβική θέση σε αυτές τις κατευθύνσεις έχει η περαιτέρω αύξηση των εισαγωγών LNG. Επίσης, σημαντικό ρόλο αναμένεται να παίξει και η εξοικονόμηση καυσίμου, ώστε να περιοριστεί η ζήτηση.
Καμία κρούση για διευκρινίσεις από τις Βρυξέλλες
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως η Κομισιόν είχε τη δυνατότητα να ζητήσει διευκρινίσεις από τις χώρες επί των σχεδίων που υπέβαλαν, αν έκρινε ότι ο γεγονός «οδικός χάρτης» που υπέβαλαν χρήζει βελτίωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Βρυξέλλες δεν έχουν κάνει κρούση στη χώρα μας, ζητώντας επεξηγήσεις. Κάτι που σημαίνει πως βρήκαν επαρκές το ελληνικό roadmap.
Όπως συμβαίνει σε όλη σχεδόν την ανατολική και νοτιοανατολική Ευρώπη, και στην περίπτωση της χώρας μας για την πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο θα χρειαστεί να αντικατασταθούν σημαντικές ποσότητες καυσίμου, αφού οι εισαγωγές από τη Μόσχα έχουν ακόμη πολύ μεγάλο «αποτύπωμα». Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, το πρώτο τρίμηνο οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω του Σιδηροκάστρου κινήθηκαν στις 8,77 TWh (Τεραβατώρες), δηλαδή περίπου στο 33% των συνολικών εισαγωγών.
Σε σχέση με την εγχώρια κατανάλωση (20,43 TWh) το μερίδιο του ρωσικού αερίου διαμορφώθηκε στο 43% περίπου. Πάντως, αν και τα ποσοστά αυτά κάθε άλλο παρά αμελητέα είναι, τα τελευταία χρόνια έχει συντελεστεί σημαντική μετατόπιση της χώρας μας προς την αγορά του LNG, το οποίο ήδη έχει εκθρονίσει το αέριο αγωγού από την πρωτοκαθεδρία στην κάλυψη της ζήτησης.
Επαρκείς υποδομές
Η ήδη διευρυμένη παρουσία του LNG στο εγχώριο μίγμα πιστοποιείται και από τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για το πρώτο τρίμηνο, όταν το υγροποιημένο LNG είχε το μεγαλύτερο μερίδιο στις εισαγωγές, στο 56% με 14,9 TWh (Τεραβατώρες). Η αυξητική τάση στις εισαγωγές LNG αποδεικνύεται από το ότι στο διάστημα Ιανουάριος – Μάρτιος 2026 οι ποσότητες υγροποιημένου αερίου που εισήχθησαν στο ελληνικό σύστημα παρουσίασαν αύξηση κατά 36% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.
Η περαιτέρω ενίσχυση των εισαγωγών LNG αποτελεί και ένα από τους βασικούς πυλώνες του ελληνικού σχεδίου για την απεξάρτηση από το ρωσικό καύσιμο. Για αυτό τον σκοπό, μάλιστα, το ελληνικό σύστημα διαθέτει επαρκή δυναμικότητα «υποδοχής» φορτίων υγροποιημένου αερίου, ώστε όχι μόνο να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες, αλλά και να συμβάλει στην τροφοδοσία και γειτονικών χωρών.
Ο λόγος είναι οι δυνατότητες των υφιστάμενων δύο «πυλών» εισόδου LNG, δηλαδή του τέρμιναλ του ΔΕΣΦΑ στη Ρεβυθούσα και του FSRU στην Αλεξανδρούπολη της Gastrade. Μέσω των δύο αυτών υποδομών, μπορούν σε ετήσια βάση να αεριοποιηθούν (και επομένως να εισαχθούν στο ελληνικό σύστημα) ποσότητες αερίου 12,5 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) ανά έτος.
Πότε θα χρειαστεί τρίτη «πύλη» LNG
Συγκριτικά, η εγχώρια κατανάλωση το 2025 ήταν 70,16 TWh, δηλαδή περίπου 7,18 bcm. Επίσης, συνυπολογίζοντας και τις εξαγωγές, η ζήτηση πέρυσι έφτασε τις 78,75 TWh, δηλαδή περίπου 8,06 bcm. Τα νούμερα αυτά δείχνουν πως οι δύο «πύλες» εισόδου είναι αρκετές για να καλυφθούν πλήρως οι εγχώριες ανάγκες, αλλά και οι εξαγωγές στα υφιστάμενα επίπεδα, μέσω υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Βέβαια, σε μία τέτοια περίπτωση, το FSRU στην Αλεξανδρούπολη θα αξιοποιείτο κατά κύριο λόγο για να ικανοποιηθεί η εγχώρια κατανάλωση, χάνοντας σε σημαντικό βαθμό τον εξαγωγικό του χαρακτήρα. Επομένως, στην περίπτωση που ενεργοποιηθεί πλήρως ο Κάθετος Διάδρομος και αυξηθούν σημαντικά οι εξαγωγές από τη χώρα μας, θα είναι απαραίτητη και μία νέα τρίτη «πύλη» LNG.
Αξίζει να σημειωθεί πως, και μετά το «στοπ» στις εισαγωγές από τη Μόσχα, η χώρα μας θα διατηρηθούν εισροές αερίου αγωγού – και πιο συγκεκριμένα, καυσίμου από το Αζερμπαϊτζάν, μέσω του αγωγού ΤΑΡ. Η ΔΕΠΑ Εμπορίας έχει υπογράψει πολυετή συμφωνία προμήθειας αζερικού αερίου 1 bcm τον χρόνο. Την ίδια στιγμή, σε εξέλιξη βρίσκεται το market test για την επαύξηση δυναμικότητας του TAP, με το οποίο θα μπορούσε να ενισχυθεί ο εφοδιασμός της χώρας μας.
Μέτρα εξοικονόμησης
Η ενίσχυση των εισαγωγών LNG δεν προορίζεται να αντικαταστήσει όλες τις ποσότητες ρωσικού καυσίμου που θα αποσυρθούν από το εγχώριο μίγμα. Κι αυτό γιατί στο ελληνικό roadmap ο δεύτερος πυλώνας για την απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο είναι μέτρα για την εξοικονόμηση καυσίμου.
Προς την κατεύθυνση της εξοικονόμησης, «σύμμαχος» για τη χώρα μας είναι το προφίλ εγχώριας κατανάλωσης αερίου και πιο συγκεκριμένα το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος του καυσίμου «οδεύει» στη λειτουργία των ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων αερίου. Απόδειξη το γεγονός ότι, το 2025, το 70,28% της συνολικής εγχώριας ζήτησης αφορούσε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας – ποσοστό μάλιστα το οποίο σημείωσε αύξηση κατά 8,49% σε σύγκριση με το 2024.
Ωστόσο, η συνεχής ανάπτυξη νέων ΑΠΕ περιορίζει τη λειτουργία των μονάδων αερίου, με την «πράσινη» παραγωγή να εκτοπίζει τη συμμετοχή των σταθμών στο σύστημα. Υπό αυτή την έννοια, η μείωση της ζήτησης σε καύσιμο ήταν προδιαγεγραμμένη πριν από το σχέδιο απεξάρτησης από τη Μόσχα: στο αναθεωρημένο ΕΣΕΚ, προβλέπεται πως η παραγωγή ρεύματος από τις μονάδες αερίου θα περιοριστεί στις 10,4 TWh (Τεραβατώρες) το 2030, από 12,2 TWh το 2025.
Μάλιστα, προς αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλει και η έλευση των μπαταριών, οι οποίες αποτελούν «αντίδοτο» στη μονοκαλλιέργεια των φωτοβολταϊκών και περιορίζουν την ανάγκη λειτουργίας των μονάδων αερίου τις ώρες μετά τη δύση του ήλιου.
Επίσης, ρόλο στη μείωση της κατανάλωσης θα παίξει και ο εξηλεκτρισμός. Για παράδειγμα, η εγκατάσταση αντλιών θερμότητας περιορίζει τη χρήση ορυκτών καυσίμων για ψύξη.
Πηγή: https://energypress.gr/